ადმინისტრაციული დავის საგნის თავისებურებანი.

 

სარჩევი:

1. დავის საგნის მატერიალურ-სამართლებრივი თავისებურებანი. 1

2. დავის საგნის პროცესუალური (სასარჩელო) თავისებურებანი. 2

3. სასამართლოს როლი და ინკვიზიციურობის პრინციპი. 2

4. მტკიცების ტვირთის განაწილება. 3

 

 

 

ადმინისტრაციული დავის საგანი წარმოადგენს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ცენტრალურ ელემენტს, რომლის თავისებურებანიც გამომდინარეობს საჯარო-სამართლებრივი ურთიერთობების ბუნებიდან.

სამოქალაქო დავისგან განსხვავებით, სადაც მხარეები თანასწორუფლებიანები არიან, ადმინისტრაციულ დავაში ყოველთვის მონაწილეობს ძალაუფლებით აღჭურვილი სუბიექტი (ადმინისტრაციული ორგანო), რაც განაპირობებს დავის საგნის სპეციფიკას.

ხ

ადმინისტრაციული დავის საგნის ძირითადი თავისებურებანი შეიძლება შემდეგ ასპექტებად დაიყოს:

1. დავის საგნის მატერიალურ-სამართლებრივი თავისებურებანი

 

ა)საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელება:

 

ადმინისტრაციულიდავის საგანი ყოველთვის უკავშირდება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მისთვის კანონით მინიჭებული საჯარო უფლებამოსილების განხორციელებას ან განუხორციელებლობას.

 

ბ)ინტერესთა კონფლიქტი:

 

ადმინისტრაციული დავის საგანში ერთმანეთს უპირისპირდება კერძო  პირის ლეგიტიმური ინტერესი (ან უფლება) და საჯარო (სახელმწიფო/საზოგადოებრივი) ინტერესი, რომლის დაცვაც ადმინისტრაციული ორგანოს მოვალეობაა.

 

გ)დისკრეციული უფლებამოსილების არსებობა:

 

ხშირად ადმინისტრაციული დავის საგანია არა კანონის დარღვევა, არამედ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დისკრეციული (მიზანშეწონილობის) ფარგლების გადაცილება ან ამ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება.

ხ

 

2. დავის საგნის პროცესუალური (სასარჩელო) თავისებურებანი

 

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მიხედვით, ადმინისტრაციული დავის საგნის თავისებურება პირდაპირ განსაზღვრავს სარჩელის სახეს, რომლებიც მკაცრად არის დიფერენცირებული:

ა)აღიარებითი სარჩელი:

 

დავის საგანია  ა)აქტის ბათილად ცნობა ან ბ)ძალადაკარგულად გამოცხადება (მაგალითად, უკანონო დაჯარიმების, ლიცენზიის გაუქმების ან სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობა).

ბ)ვალდებულებითი სარჩელი:

 

დავის საგანია ადმინისტრაციული ორგანოს იძულება, გამოსცეს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის გამოცემაზეც მან უარი თქვა ან არ განიხილა განცხადება (მაგალითად, სამშენებლო ნებართვის გაცემის ვალდებულება).

გ)აღსრულებითი სარჩელი:

 

დავის საგანია ისეთი მოქმედების შესრულება ან მოქმედებისგან თავის შეკავება, რომელიც არ გულისხმობს აქტის გამოცემას (მაგალითად, რეალური აქტები: ინფორმაციის გაცემა, უკანონოდ დაკავებული მიწის გამოთავისუფლება, ზიანის ანაზღაურება).

 

 

დ)აღიარებითი სარჩელი (სპეციფიკური):

 

დავის საგანია უფლების ან სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენა, თუ მოსარჩელეს აქვს ამის კანონიერი ინტერესი.

ხ

3. სასამართლოს როლი და ინკვიზიციურობის პრინციპი

 

ა)აქტიური სასამართლო:

 

ვინაიდან დავის საგანი საჯარო სამართალს განეკუთვნება, სასამართლო არ არის დამოკიდებული მხოლოდ მხარეების მიერ მოწოდებულ მტკიცებულებებზე. სასამართლოს აქვს უფლება და ვალდებულება, საკუთარი ინიციატივით შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები (ინკვიზიციურობის პრინციპი).

 

ბ)კანონიერების შემოწმების ფარგლები:

 

სასამართლო ამოწმებს დავის საგნის (ე.ი. ადმინისტრაციული აქტის ან ქმედების) შესაბამისობას კანონმდებლობასთან და არა ზოგად სამართლიანობას.

სასამართლო ვერ ჩაენაცვლება ადმინისტრაციულ ორგანოს მიზანშეწონილობის შეფასებაში, თუ ორგანოს დისკრეციული ფარგლები არ დაურღვევია.

 

4. მტკიცების ტვირთის განაწილება

 

ა)ორგანოს პრეზუმფცია:

 

ადმინისტრაციულ დავებში მოქმედებს პრინციპი, რომლის მიხედვითაც მტკიცების ტვირთი ხშირად ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება.

 

მაგალითად, აქტის ბათილად ცნობისას, სწორედ ორგანომ უნდა დაამტკიცოს, რომ მის მიერ გამოცემული აქტი კანონიერია, რაც სამოქალაქო პროცესისგან (სადაც მოსარჩელე ამტკიცებს თავის სიმართლეს) კარდინალურად განსხვავებული თავისებურებაა.