8. არასრულწლოვანის მიერ ზიანის მიყენება

 

არასრულწლოვანის მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით დამოკიდებულია ბავშვის ასაკსა და მის ქმედუნარიანობაზე.

კანონმდებლობა არასრულწლოვნებს ორ ასაკობრივ ჯგუფად ყოფს:

 

1. 14 წლამდე ასაკის არასრულწლოვნები (მცირეწლოვნები)

ა)პასუხისმგებელი პირი:

 

14 წლამდე ასაკის ბავშვის მიერ მიყენებული ზიანისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრებათ მის მშობლებს, მშვილებლებს ან მზრუნველს (მეურვეს).

 

·        გამონაკლისი: მშობლები ან მზრუნველები თავისუფლდებიან პასუხისმგებლობისგან, თუ დაამტკიცებენ, რომ ზიანის თავიდან აცილება მათ ძალებს აღემატებოდა (მაგალითად, ზიანის მიყენების მომენტში ბავშვი იმყოფებოდა სკოლის, ბაღის ან სხვა იმ დაწესებულების მეთვალყურეობის ქვეშ, რომელსაც კონტრაქტით ევალებოდა მასზე ზრუნვა).

 

2. 14-დან 18 წლამდე ასაკის არასრულწლოვნები

ა)პირველადი პასუხისმგებლობა:

 

ზიანის მიყენებისთვის პასუხისმგებელია თავად არასრულწლოვანი. ზიანი ანაზღაურდება მისი კუთვნილი ქონებიდან ან შემოსავლიდან (თუ ასეთი გააჩნია).

 

ბ)სუბსიდიური (დამატებითი) პასუხისმგებლობა: თუ 14-დან 18 წლამდე არასრულწლოვანს არ აქვს საკმარისი ქონება ან შემოსავალი ზიანის ასანაზღაურებლად, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება (სრულად ან ნაკლულ ნაწილში) ეკისრებათ მის მშობლებს, მშვილებლებს ან მზრუნველს.

·        გამონაკლისი: მშობლებს ან მზრუნველებს პასუხისმგებლობა არ დაეკისრებათ, თუ დაამტკიცებენ, რომ მათ არ მიუძღვით ბრალი არასრულწლოვნის არასათანადო აღზრდაში ან მეთვალყურეობაში.

 

მნიშვნელოვანი სამართლებრივი ასპექტები:

ა)მეთვალყურე დაწესებულების პასუხისმგებლობა:

თუ არასრულწლოვანმა ზიანი მიაყენა სხვას იმ დროს, როდესაც ის სკოლის, სამედიცინო ან სხვა სპეციალური დაწესებულების მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფებოდა, ეს დაწესებულება ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, თუ ვერ დაამტკიცებს, რომ ზიანი მისი ბრალის (მეთვალყურეობის ვალდებულების დარღვევის) გარეშე მოხდა.

 

ბ)ქმედუუნარობის ფაქტორი:

 

თუ პირი ფსიქიკური აშლილობის ან სხვა მიზეზის გამო აღიარებულია ქმედუუნაროდ (ასაკის მიუხედავად), მის მიერ მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებლობა ყოველთვის ეკისრება მის მეურვეს ან მეთვალყურეს.

 

.იხ. ამ სახის ურთიერთობებზე   წიგნის  “სამართლის ქალაქი’’ გვ. 247-254 კაზუსები