4.მოზარდი და საოჯახო სამართალი

 

საქართველოში მოზარდისა და საოჯახო სამართლის ურთიერთობა ძირითადად რეგულირდება ბავშვის უფლებათა კოდექსით და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომლებიც უპირველეს ყოვლისა ბავშვის საუკეთესო ინტერესების დაცვას ემსახურება.

 

ძირითადი სამართლებრივი ასპექტები

·        ბავშვისა და მოზარდის ცნება:

 

საქართველოს კანონმდებლობით, ბავშვად ითვლება 18 წლამდე ასაკის პირი, ხოლო მოზარდობად განისაზღვრება 10-დან 18 წლამდე პერიოდი.

 

·        მშობელთა უფლებები და მოვალეობები:

 

მშობლებს თანაბარი უფლებები და მოვალეობები აქვთ შვილების მიმართ. განქორწინების შემთხვევაში, სასამართლო ადგენს, თუ რომელი მშობელთან დარჩება შვილი და ვინ და რა ოდენობით გადაიხდის ალიმენტს (სარჩოს). [

 

·        ბავშვის აზრის გათვალისწინება:

 

საოჯახო დავებისას (მაგალითად, მშობელთა განქორწინება, მეურვეობა/მზრუნველობა), თუ ბავშვს აქვს განსჯის უნარი (როგორც წესი, 10 წლიდან), სავალდებულოა მისი აზრის გათვალისწინება ან მოსმენა სასამართლოში.

 

·        ალიმენტი (სარჩო):

 

მშობლები ვალდებულნი არიან არჩინონ თავიანთი არასრულწლოვანი შვილები. ალიმენტის ოდენობა განისაზღვრება მხარეთა შეთანხმებით ან სასამართლოს მიერ.

 

·        ძალადობისგან დაცვა: ბავშვის უფლებათა კოდექსი კატეგორიულად კრძალავს ბავშვის მიმართ ძალადობის ნებისმიერ ფორმას (მათ შორის ფიზიკურ დასჯას), ეკონომიკურ და სექსუალურ ექსპლუატაციას.

 

დახმარებისა და უფლებების შესახებ დეტალური ინფორმაციის მისაღებად შეგიძლიათ მიმართოთ სახელმწიფო პლატფორმას ჩემი უფლებები ან უფასო იურიდიული დახმარების სამსახურს Legal Aid

 

 

 

 

5.მშობლების და შვილების ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმები

 

 

მშობლებსა და შვილებს შორის ურთიერთობას საქართველოში ძირითადად არეგულირებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი და ბავშვის უფლებათა კოდექსი.

ხ

ძირითადი სამართლებრივი ნორმები და პრინციპები

 

ა)თანაბარი უფლებები და მოვალეობები:

 

·        შვილების მიმართ დედას და მამას აქვთ თანაბარი უფლებები და მოვალეობები, მიუხედავად იმისა, ცხოვრობენ თუ არა ისინი ერთად.

 

ბ)მშობელთა მოვალეობები (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 1198)

 

o   მშობლები ვალდებულნი არიან აღზარდონ შვილები, იზრუნონ მათ ფიზიკურ, გონებრივ, სულიერ და სოციალურ განვითარებაზე.

o   უზრუნველყონ მათი განათლება და დაიცვან მათი უფლებები და კანონიერი ინტერესები. [

 

გ)არასრულწლოვნის უფლება დაცვაზე (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 1198¹):

o   ბავშვს აქვს უფლება, იყოს დაცული მშობლების მიერ უფლების ბოროტად გამოყენებისგან.

 

გ)ბავშვის უფლებათა კოდექსი:

o   კრძალავს ფიზიკურ დასჯას, ძალადობის ნებისმიერ ფორმას, ეკონომიკურ და სექსუალურ ექსპლუატაციას.

o   აწესებს ბავშვის საუკეთესო ინტერესების უპირატესად გათვალისწინების პრინციპს.

 

დ)მშობლის უფლებების შეზღუდვა და ჩამორთმევა (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 1205 და შემდგომი):

 

o   მშობლის უფლებები და მოვალეობები შეიძლება შეიზღუდოს ან ჩამოერთვას პირს მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით, თუ მშობელი არ ასრულებს თავის მოვალეობებს, ბოროტად იყენებს უფლებებს ან ახორციელებს ძალადობას.

 

ე)მშობლის უფლებების აღდგენა (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 1209):

 

o   უფლებების აღდგენა შესაძლებელია ასევე მხოლოდ სასამართლო წესით, თუ აღარ არსებობს მათი შეზღუდვის ან ჩამორთმევის საფუძველი.

 

.იხ. ამ სახის ურთიერთობებზე   წიგნის  “სამართლის ქალაქი’’ გვ. 185-208 კაზუსები