რა არის "რეალიზმი'' ?

 

·        რეალიზმი- "ლიტერატურული მიმდინარეობაა" მე-19 საუკუნის 30-იანი წლებიდან;

·        "სინამდვილის" ასახვა ამ მიმდინარეობის საპროგრამო მოთხოვნაა;

ხ

ხ

·        რომანტიზმი სინამდვილეს ასახავდა ოღონდ ისე თუ "როგორი უნადა იყოს";

·        რეალიზმი კი სინამდვილეს ასახავს ისე ,"როგორიც არის";

ხ

·        რელიზმის პირველი ნიშანია: სინამდვილის ასახვა და ამ სინამდვილის ანალიზი, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირების ძიება;

·        მე-19 საუკუნის რეალიზმს- ამის გამო  „კრიტიკული რეალიზმი’’ ეწოდება;

ხხხხ

·        რომანტიზმს და რალიზმს საერთო ჰქონდათ:

1.      მე-19 საუკუნე ; ანუ რევოლუციების და ბურჟუაზიული საზოგადოების ჩამოყალიბების ეპოქა;

2.      ფილოსოფიური მოძღვრერბა განვითარებაზე-ანუ  ისტორიზმის პრინციპი;

3.      ფულის კულტზე და პრაგმატულ ურთიერთობებზე დაფუძნებული  ბურჟუაზიული საზოგადოების- მიუღებლობა;

 

 

·        რომანტიზმს და რალიზმს განსხვავებული ჰქონდათ:

1.      არსებული ვითარების გამომწვევი მიზეზების "გაგება";

რომანტიზმს კონფლიქტები კეთილის და ბოროტის მარადიული დაპირისპირების გამოვლინებად მიაჩნდა;

რეალიზმი კი მიზეზს საზოგადოებრივ წყობაში ხედავდა და მის გამოკვლევას ცდილობდა;

2.      სინამდვილის გააზრებისას რეალიზმი მეცნიერებას ეყრდნობოდა; რომანტიზმი კი სუბიექტურ მსოფლაღქმას;

ხხ

·        ფრანგი რეალისტი მწერალი ონორე დე ბალზაკი საკუთარ თავს „საზოგადოებრივი ყოფის არქეოლოგს’’  უწოდებდა; ის სოციალური გარემოს მიერ შექმნილი სხვადასხვა ტიპების წარმომავლობას იკვლევდა; ბალზაკმა დაწერა რომანების ციკლი „ადამიანური კომედიები“ ესაა წიგნი მე-19 საუკუნის საფრანგეთზე; ის აღწერდა ადამიანთა მანკიერ თვისებებს და ქცევებს,აგროვებდა ადამიანთა ვნებების გამოვლენის ყველაზე აშკარა შემთხვევებს,გამოსახავდა ადამიანთა განსხვავებულ ხასიათებს, აღწერდა უმთავრეს მოვლენებს ადამიანთა საზოგადოების ცხოვრებიდან;ქმნიდა ტიპაჟებს[ერთნაირ ხასიათთა ცალკეული თვისებების შეერთებით];

·        რეალიზმი ითხოვს ცხოვრების მართალ,შეულამაზებელ ასახვას ,მაგრამ არა ფოტოგრაფიული სიზუსტით არამედ მის განზოგადებულ( ანუ ტიპიურ ) სახეებში  წამოდგენას;

·        ინგლისელი ჩარლზ დიკენსი რომანში „ოლივერ ტვისტი ‘’ აღწერს მკაცრ,მწარე სინამდვილეს;

·        სინამდვილის ასახვის მოთხოვნამ პოპულარული გახადა რეალისტური ხელოვნების შედარება სარკესთან;

·        ფრანგი სტენდალი რეალისტურ რომანს ადარებდა სარკეს ,რაც ყველაფერს ირეკლავს კარგსაც და ცუდსაც;

ხ

·        საქართველოში ხელოვნება პირველად ილია წავჭავაძემ შეადარა  სარკეს;

       აკაკი წერეთელიც  ხშირად ადარებდა მწერლობას სარკეს;

ხ

·        ტიპი- მხატვრული განზოგადების შედეგია;

     ტიპი "ერთნაირ ხასიათთა" ცალკეული ნიშნების ერთად შეერთების შედეგად იქმნება რეალისტი მწერლის მიერ;

·        რეალისტმა მწერალმა ტიპიური პერსონაჟი უნდა სახოს ტიპიურ გარემოში; 

     "ტიპურ გარემოში" იგულისხმება როგორც გმირის ირგვლივ არსებული "საგნობრივი გარემო",ისე ამ გარემოში "გაბატონებული იდეები,შეხედულებები და მისწრაფებები";

      "გარემოს" აღწერა "რეალისტებს" მასში მცხოვრები  ადამიანების წარმოსაჩენად  სჭირდებოდათ.

     რეალისტმა მწერლებმა იცოდნენ რომ "გარემო" გავლენას ახდენს ცალკეულ პიროვნებაზე,თავისმხრივ "გარემოს" ქმნიან სხვადასხვა პიროვნებები  საკუთარი აზროვნებით და მოქმედებებით.(ასეთ კავშირს "დიალექტიკური კავშირი" ჰქვია)

·        ადამიანზე დაკვირვება "სხვადასხვა გარემო პირობებში",ამ "გარემო პირობების შესწავლა" და "გამოსავლის ძიება" მე-19 საუკუნის რეალისტური მწერლობის საერთო-ნიშნ თვისებაა;

·        "კრიტიკული რეალიზმი" გვიჩვენებს როგორ "იმსგავსებს" ადამიანს გარემო;

·        "კრიტიკულ რეალიზმს"  ყველა ბოროტების სათავედ "უსამართლო სოციალური წყობა" მიაჩნია;[ანუ ადამიანთა გაბატონებული ჯგუფის მიერ სხვა ჯგუფების ჩაგვრა]

·        კრიტიკული რეალიზმი  აქედან გამოსავალს ადამიანის "პირად თვისებებში" ხედავს;

·        საზოგადოების თითოეული წევრი უნდა ცდილობდეს გახდეს უკეთესი "თავის" სოციალურ გარემოში -  თვლიდნენ რეალისტი მწერლები;[ეს დაიმახსოვრე]

·        "გარემოს" და "პიროვნების"  "მოჯადოებული წრე" უნდა გაარღვიოს პიროვნებამ,რომელიც ამაღლდება "თავის" გარემოზე და გარდაქმნის მას;

·        იბადება კითხვა როგორ უნდა წარმოიშვას გარემოზე ამაღლებული პიროვნება ?

კრიტიკული რეალიზმის წარმომადგენლებმა უმთავრესი როლი ადამიანის "ზნეობრივ აღზრდას" დააკისრეს;

მე-19 საუკუნის ბევრ გამოჩენილ რეალისტ მწერალს  ადამიანის "ზნეობრივ აღმზრდელად" ქრისტიანული რელიგია ესახებოდა;

 

·     საქართველოში რეალიზმი როგორც ლიტერატურული მიმდინარეობა მე-19 საუკუნის მე-2 ნახევრიდან ყალიბდება;

"კრიტიკული რეალიზმის" ყველაზე  მნიშვნელოვანი წარმომადგენლები საქართველოში ილია ჭავჭავაძე და აკაკი წერეთელი არიან.