გაერო,დეკოლონიზაცია,მე-3 სამყარო,ევროპული თანამეგობრობა

 



                                                  „გაეროს“  დაარსების ისტორია

 

·        „გაერთიანებული ერები’’ -ასე უწოდებდნენ საკუთარ თავს,მე-2  მსოფლიო ომის დროს,“ღერძის ქვეყნებისა’’ და მათი მოკავშირეების წინააღმდეგ შეექმნილი კოალიციის წევრები.

·        მეორე მსოფლიო ომის დროსვე მომწიფდა ომის დასრულების  შემდეგ

„ერთა ლიგის’’ მსგავსი ორგანიზაციის  შექმნის იდეა.

·        1943 წ-ს შემოდგომაზე,მოსკოვში, აშშ-ის,სსრკ-ის და დიდი ბრიტანეთის საგარეო სამეთა მინისტრების შეხვედრაზე ,მხარეები „ერთა ლიგის’’ ახალი ფორმით აღორძინებაზე შეთანხმდნენ;

·        1944 წლის შემოდგომაზე გამართულ  დუმბარტონ ოქსის ვილაში(ვაშინგტონი) გამართული კონფერენციის მონაწილე ქვეყნებმა(აშშ,სსრკ,დიდი ბრიტანეთი,ჩინეთი) შეიმუშავეს მომავალი ორგანიზაციის წედების პროექტი.

·        „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის“ შექმნა საბოლოოდ იალტაში,“დიდი სამეულის’’ შეხვედრაზე გადაწყდა(1945 წ. თებერვალი)

·        1945 წლის 26 ივნისს,სან-ფრაცისკოში 50-მა სახელმწიფომ ხელი მოაწერა „გაერთიანებული ერების ქარტიას’’

·        გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დამფუძნებულ  ამ დოკუმენტში გამოცხადებული იყო გაერო-ს მთავარი მიზანი-„მომავალი თაობების დაცვა ომისგან’’.

·        ქარტია  ძალაში შევიდა 1945 წლის 24 ოქტომბერს.(!)

·        24 ოქტომბერი აღინიშნება ,როგორც გაერთიანებული ერების დღე.(!)

·        გაერო ჩაფიქრებული იყო,როგორც მსოფლიო ორგაგანიზაცია,მაგრამ თავდაპირველად მან მხოლოდ ანტიფაშისტური კოალიციის ქვეყნები გააერთიანა.

·        ორგანიზაციის მიღმა დარჩა არა მარტო „ღერძების ქვეყნები’’ და მათი მოკავშირეები,არამედ „ნეიტრალური“ სახელმწიფოებიც(მაგ. შვეიცარია,შვედეთი)

·        ასევე აზიისა და აფრიკის ბევრი ქვეყანა,რომელთაც ჯერ კიდევ კოლოონიის სტატუსი ჰქონდათ.

·        დღეს გაეროში 200-მდე წევრია.

·        1992 წელს ამ ორგანიზაციის რიგით 179-ე წევრი გახდა საქართველო;(!)

(შევარდნაძის ჩამოყვანის შემდეგ)

 

 

                               აღმოსავლეთ-დასავლეთის კონფრონტაცია გაეროში.

 

·        მსოფლიოში დაწყებული კონფრონტაცია გაეროზეც აისახა;

·        აშშ-ს ახლად დაარსებული ორგანიზაცია „ერთიანი მსოფლიოს’’ იდეის განხორციელების კარგ საშუალებად ეჩვენებოდა.

·        სსრკ კი გაერო-ს დამხმარე იარაღად გამოყენებას ფიქრობდა დასავლეთის წინააღმდეგ;

·        საბჭოთა კავშირის მოთხოვნა,მიეცათ ვეტოს უფლება გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრებისთვის,დასავლეთის მიმართ უნდობლობის ნიშანი იყო.(?)

·        საბჭოთა კავშირი უშიშროების საბჭოში უმცირესობაში აღმოჩნდა.ამიტომაც,სტალინმა მოითხოვა გადაწყვეტილების მიღების ამ ფორმის დაკანონება;ამით  სსრკ-მ უშიშროების საბჭოს ნებისმიერი გადაწყვეტილების ბლოკირების საშუალება მოიპოვა;

·        შემდგომში გაეროს გენერალური ასამბლეის სხდომები დაპირისპირებული ბლოკების წარმომადგენელთა პროპაგანდისტული გამოსვლების ტრიბუნად იქცა.(დღესაც ასეა)

·        მას შემდე, რაც გაეროს წევრთა რაოდენობა გაიზარდა,ძირითადად დეკოლონიზაციის შედეგად შექმნილი სუვერენული სახელმწიფოების ხარჯზე,აღმოსავლეთ-დასავლეთის დაპირისპირება გაეროში „მესამე სამყაროს’’ ქვეყნების ხმებისათვის ბრძოლაში გამოიხატა.

·        სამწუხაროდ,გაერო არ არის ბოლომდე თავისუფალი მსოფლიოს ძლიერი სახელმწიფოების გავლენისაგან

·        მას არ გააჩნია საკუთარი სამხედრო ძალა ,რათაა შეასრულოს მისი მთავარი მისია-მშვიდობისმყოფელის მოვალეობა.

 

                                                           გაეროს ფუნქციები

 

·          გაეროს მთავარი ფუნქცია მსოფლიოში მშვიდობის დაცვაა

·          ამ ფუნქციას ორგანიზაცია სხვადასხვა ფორმით ახორციელებს

·          გაეროს დაარსებიდან მსოფლიოში მოხდა ასეულობით შეიარაღებული კონფლიქტი: ომები,სამოქალაქო ომები,განმათავისუფლებელი ომები,

·          გაეროს ბევრჯერ მოუხდა კონფლიქტის ზონაში მრავალეროვანი სამხედრო ძალების“ცისფერჩაფხუტიანების’’ გაგზავნა

·          ზოგ შემთხვევაში (მაგ. კორეიეი ომში, ერაყის ომში) გაეროს ჯარები უშუალოდ იღებდნენ მონაწილეობას ბრძოლაში აგრესიული მხარის წინააღმდეგ.

·          მაგრამ უმეტესწილად „გაეროს ჯარების“ ფუნქცია დაპირისპირებული მხარეების  დაშორებით,ან  ფრონრტებს შორის ნეიტრალური გამყოფი ზონის  დაცვით,დაზავების პირობების შესრულების კონტროლით შემოიფარგლებოდა;

·          სამხედრო ძალის ამოქმედებამდე გაერო ყოველთვის იყენებს კონფლიქტის განმუხტვის მშვიდობიან ხერხს;

·          იღებს მშვიდობის დამრღვევთა წინააღმდეგ მიმართულ რეზოლუციებს(მაგ. ისრაელის მიმართ ოკუპრებული ტერიტორიების გათავისუფლების მოთხოვნები,საბჭოთა კავშირის მიმართ ავღანეთიდან ჯარების გამოყვანის მოთხოვნები,ერაყის მიმართ ქუვეითის განთავისუფლების მოთხოვნები დაა.შ)

·          დეკოლონიზაციის შემდეგ გაეროს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფუნქცია დაეკისრა.დამოუკიდებლობის გზაზე დამდგარ ქვეყნებში თავისუფლების და სამართლიანობის უზრუნველყოფა და ამ ქვეყნების განვითარებაზე ზრუნვა;

·          გაერო ამ ფუნქციას ასეთი ფორმებით ახორციელებს: აგზავნის დამკვირვებლება ასეთ ქვეყნებში,ეხმარება ფინანსურად(მსოფლიო ბანკის მეშვეობით.)ზოგჯერ კი,პირიქით-იღებს მკაცრ ეკონომიკურ სანქციებს ამ ქვეყნებში არადემოკრატიული რეჟიმების წინააღმდეგ.( მაგ. ასე იყო სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის აპართეიდულ-რასისტული რეჟიმის წინააღმდეგ.

 

                                                               გაეროს სტრუქტურა

 

·      გაეროს მთავარი ორგანოა გენერალური ასამბლეა; იკრიბება წელიწაში ერთხელ

·      საჭიროების შემთხვევაში იწვევენ გენერალური ასამბლეის საგანგებო სესიას;

    ასამბლეის მუშობაში მონაწილეობს გაეროს ყველა  წევრი ქვეყანა.თითოეუ ლ ქვეყანას ერთი ხმა აქვს.ასამბლეა იღებს რეზოლუციებს.ასამბლეას შეუძლია შეიმუშაოს წინადადებები და გადასცეს უშიშროების საბჭოს

 

·      გაეროს უშიშროების საბჭო იღებს საბოლოო გადაწყვეტილებას.უშიშროების საბჭოს შეადგენს 5 მუდმივი(რუსეთი(სსრკ-ს მემკვიდრე),დიდი ბრიტანეთღი,აშშ,საფრანგეთი და ჩინეთი) და 10 დროებითი წევრი(მათ ორი წლის ვადით ირჩევს გენერალური ასამბლეა).გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა უშიშროების საბჭოს მუდმივ წევრთა ერთსულოვნება,ანუ ხუთივე წევრის თანხმობა.უშიშროების საბჭოს ყოველ მუდმივ წევრს აქვს ვეტოს უფლება

·      ვეტო- ლათ. „ვკრძალავ’’

 

·      აღმასრულებელი ფუნქცია გაეროში აკისრია სამდივნოს და მის გენერალურ მდივანს;

·      გაეროს გენერალურ მდივანს ირჩევს გენერალური ასამბლეა 5 წლის ვადით.

·      სამეურნეო საკითხებს კურირებს- ეკონომიკური საბჭო

·      სოციალურ და ადამიანის უფლებების საკითხებს- სოციალური საბჭო

·      არის ასევე სამეურვეო საბჭო და საერთაშორისო სასამართლო

·      სამეურვეო საბჭო- მას შეადგენენ უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები და გენასამბლეის არჩეული ორი წევრი.ეს საბჭო მართავს სხვადასხვა მიზეზებით მთავრობის გარეშე დარჩენილ რეგიონებს (მაგ ეს საბჭო მართავდა 1974 წ-ს პალესტინას)

·      გაეროს საერთაშორისო სასამართლო-(15 მოსამართლე 15 სხვადასხვა ქვეყნიდან,რეზიდენცია ჰააგაში) ამ სასამართლოში   მოსარჩელეებად და მოპასუხეებად გამოდიან სახელმწიფოები;

·      გაეროსთან არსებული ორგანიზაციებია:

ა. იუნესკო-განათლების,მეცნიერების და კულტურის განვითარები ხელშეწყობით იცავს მშვიდობას მსოფლიოში

ბ.იუნისეფი- ეხმარება განვითარებადი ქვეყნების ბავშვებს(კვება,ჯამრთელობის დაცვა,აღზრდის ნორმალური პირობების შექმნა)

გ.რეკონსტრუქციის და განვითარების ბანკი’’,“მსოფლიო ბანკი’’,“მსოფლიო სავალუტო ფონდი’’- გაეროს ეკონომიკური პოლიტიკის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტებია;

„მსოფლიო ბანკი’’ აფინანსებს განვითარებად ქვეყნებში ეკონომიკურ პროექტებს

 „მსოფლიო სავალუტო ფონდი’’- ზრუნავს საერთაშორისო სავალუტო სისტემის სტაბილურობაზე.

 

                                                  მსოფლიო კოლონიური სისტემა

 

·        მე-19-მე-20  საუკუნეთა მიჯნაზე ჩამოყალიბდა მსოფლიო კოლონიური სისტემა

·        ტერიტორიულად საკმაოდ შემცირებული ესპანური და პორტუგალიური კოლონიური იმპერიების გვერდით შეიქმნა  ტერიტორიით და მოსახლოებით უდიდესი ბრიტანული,აგრეთვე,ფრანგული,ჰოლანდიური,ბელგიური,გერმანული საზღვაო კოლონიური იმპერიები;

·        კონტინენტური იმპერიები: რუსეთი,ავსტრია-უნგრეთი,ოსმალეთი- მეზობლების ხარჯზე გაფართოვდნენ და კოლონიალიზმს იქ თავისებური ხასიათი ჰქონდა

·        1910 წლისთვის  დამოუკიდებელ ქვეყნებად აზიაში დარჩა : იაპონია,ჩინეთი,სპარსეთი,ოსმალეთი,ავღანეთი,სიამი(ტაილანდი),ნეპალი და ომანი;

 

აფრიკაში აბისინია(ანუ ეთიოპია) და ლიბერია;

·        ამ კონტინენტების(ანუ აზიის და აფრიკის) დანარჩენი ქვეყნები,აგრეთვე ოკეანიისა და კარიბის ზღვის კუნძულების დიდი ნაწილი ევროპის ქვეყნების კოლონიები იყო.

             

·        გარდა კოლონიებისა ,დიდი ბრიტანეთი,რუსეთი,საფრანგეთი,გერმანია რეალურად განაგებდნენ პროტექტორატებს;

·        ბრიტანელები-ქუვეითს,კატარს,შეთანხმებით ომანს,ბაჰრეინს

·        რუსები-ხივის სახანოს და ბუხარის საამიროს(ცენტრალურ აზიაში )

·        ფრანგები-ტუნისს და მაროკოს;

 

·        შენიშვნა: პროტექტორატი-სახელმწიფოებრივი დამოკიდებულების ერთ-ერთი ფორმა,როდესაც სახელმწიფო ინარჩუნებს შედარებით დამოუკიდებლობას საშინაო საქმეებში,ხოლო მის საგარეო კავშირებს,თავდაცვას,მისი პროტექტორი სახელმწიფო ახორციელებს(გაიხსენე რუსეთ-საქართველოს გიორგიევსკის ტრაქტატი ან  გერმანიის რამდენიმეთვიანი პროტექტორატი საქართველოზე 1918 წელს)

  

 

                                              ბრიტანეთის დომინიონები

 

·        1 მსოფლიო ომამდე დიდმა ბრიტანეთმა დომინიონის სტატუსი მიანიჭა ყოფილ საახალშენო კოლონიებს:

1.      1901 წ. -ავსტრალიის კავშირს 1906 წ.-ახალ ზელანდიას;

2.      1910 წ.-სამხრეთ აფრიკის კავშირს(რომელშიც 1902 წ-ს დაპყრობილი ბურთა ორი ყოფილი რესპუბლიკა და ინგლისური კოლონიები  გააერთიანა.)

3.      1867 წლიდან დომინიონის სტატუს ფლობდა კანადა

·        დომინიონები კულტურულად და ენობრივად ახლოს იყვნენ მეტროპოლიასთან და მათი თვითმმართველობა მეტროპოლიას საფრთხეს არ უქმნიდა;

დაიმახსოვრე:

·        დომინიონი-თვითმმართველი კოლონია

·         მეტროპოლია- დედა-ქალაქი  ან  იმპერიული ცენტრი.

                                            

                                              სამანდატო ტერიტორიები

 

 

·        1 მსოფლიო ომის შემდეგ გამარჯვებულმა ქვეყნებმა ერთა ლიგის მანდატები მიიღეს დამარცხებული ქვეყნების კუთვნილი   კოლონიების სამართავად

·        მანდატი-უფლებამოსილება,უფლება

·        ახლო აღმოსავლეთში ოსმალეთის იმპერიის ყოფილი ტერიტორიებიდან დიდი ბრიტანეთის სამანდატო ტერიტორიები გახდა : ერაყი,პალესტინა,ტრანსიორდანია

 

·        საფრანგეთისა : სირია და ლიბანი

·        ყოფილი გერმანული კოლონიები აფრიკისა და წყნარი ოკეანის აუზში სამანდატო ტერიტორიებად გადაეცათ:

დიდ ბრიტანეთს,საფრანგეთს,იაპონიას,ბელგიას,ავსტრალიას,ახალ ზელანდიას და სამხრეთ აფრიკას

·        ყურადღება : მანდატორ სახელმწიფოებს ეს ტერიტორიები დამოუკიდებლობისთვის უნდა მოემზადებინათ;

 

                            დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის დასაწყისი კოლონიებში

 

·        მე-2 მსოფლიო ომის დროს როდესაც ევროპის სახელმწიფოებს კოლონიებისთვის არ ეცალათ მათ აზიურ კოლონიებში გაძლიერდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა.(დაწყებით ეს მოძრაობა მსოფლიო  ომებს შორის პერიოდში დაიწყო)

·        მე-2 ომის დროს შესუსტდა ეკონომიკური კავშირები მეტროპოლიებსა და კოლონიებს შორის;

·        მაგ. ამ პერიოდში ინდოეთში განვითარდა ადგილობრივი საფეიქრო მრეწველობა,ამ მრეწველობის პროდუქცია მანამდე ინგლისიდან მოდიოდა;

·        კოლონიებში ყალიბდებოდა ადგილობრივი ბურჟუაზია;

·        დაჩქარდა ურბანიზაცია

·        გაიზარდა განათლების დონე

·        ვითარდებოდა ნაციონალიზმი

·        მე-2 მსოფლი ომმა ფსიქიკაც შეუცვალა კოლონიების მოსახლეობას:აზიაში პირველად ნახეს აზიელების მიერ დამარცხებული ევროპელები.(იაპონიის მიერ)

 

·        ომის დროს იაპონიის მიერ ოკუპირებულ ფრანგულ ინდოჩინეთში,ინგლისურ მალაიასა და ნიდერლანდურ ოსტ-ინდოეთში(ინდონეზია) იაპონია ახალისებდა პროტესტს ევროპელი კოლიონიზატორების წინააღმდეგ

·        მე-2 მსოფლიო ომში დამარცხების შემდეგ კი იაპონური  არმიების ევაკუაციის დროს იაპონელების დატოვებული იარაღი ადგილობრივი ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ძალების ხელში მოხვდა.(!)

 

·         მე-2 მსოფლიო ომის შემდეგ დეკოლონიზაცია მორალურ,პოლიტიკურ და ბევრ შემთხვევაში,ეკონომიკურ აუცილებლობად იქცა;

·         კოლონიური იმპერიები რღვევას განიცდიდნენ,მეტროპოლიებს უჭირდათ საბრძოლო მოქმედებების წარმოება სახალხო მოძრაობების წინააღმდეგ:

·         დეკოლონიზაციას  მხარს უჭერდა მეტროპოლიის დემოკრატიული საზოგადოებაც;

 

·         ბევრ შემთხვევაში კი ნათელი გახდა,რომ კოლონიების შენარჩუნება მეტ ხარჯს მოიტანდა,ვიდრე მოგებას.

·         დეკოლონიზაცია კი ყოფილ კოლონიზატორებს ათავისუფლებდა ფინანსურ ან სხვაგვარ პასუხისმგებლობისგან  კოლონიების მიმართ;

·         ყოფილ კოლონიზატორებს ყოფილ კოლონიებში წარმოებული ნედლეულის და პროდუქციის შეძენა  იაფად შეძლოთ.

·         დეკოლონიზაცია ასევე იყო პროცესი,რომელიც ზოგიერთ შემთხვევაში ძალადობას უკავშირდებოდა;

 

·         ზოგან მოხერხდდა კოლონიების,პროტექტორატების,სამანდატო ტერიტორიების განთავისუფლება მოლაპარაკების გზით;

 

 

·         მაგრამ ბევრგან დეკოლონიზაცია  განხორციელდა ტერორისტული აქტების,აჯანყებების დამოუკიდებლობისათვის ომისა და შემდგომი მოლაპარაკებების კომბინაციის შედეგად

·         იშვიათ შემტხვევებში განთავისუფლება მიღწეული იქნა არაძალადობრივი მეთოდით,როგორც მაგალითად,ინდოეთში( ნახე ფილმი  მაჰათმა განდი“)

ყურადღება:

·         მე-2 მსოფლიო ომის შემდეგ დეკოლონიზაციას აქტიურად უჭერდა მხარს საბჭოთა კავშირი,რადგან ამით თავისი მეტოქეების „კაპიტალისტური ქვეყნების’’ დასუსტებას ესწრაფვოდა.(!)

 

·         თავის გეოპოლიტიკურ ზრახვებს სსრკ კომუნისტური იდეოლოგიით ფარავდა.

 

 

                                       დეკოლონიზაციის პროცესი აზიაში

 

·        იაპონიის კაპიტულაციის შემდეგ,ცოტა ხანში, მანამდე იაპონიის მიერ ოკუპირებულ ჰოლანდიის ოსტ-ინდოეთში გამოცხადდა ინდონეზიის რესპუბლიკის შექმნა 1945 წ.17 ოქტომბერი,რომელიც ჰოლანდიამ სცნო მხოლოდ 1949 წ-ს ხანგრძლივი ომის შემდეგ

·        1946 წ-ს დამოუკიდებელი გახდა ფილიპინები,რომელსაც იქმდე ესპანეთი,აშშ და იაპონია მონაცვლეობით ფლობდნენ;

·        1948 წელს კორეის ნახევარკუნძულზე შეიქმნა ორი სახელმწიფო,სამხრეთით-კორეის რესპუბლიკა და ჩრდილოეთით-კორეის სახალხო-დემოკრატიული რესპუბლიკა.

·        1950 წ-ს ჩრდილოეთ კორეამ ძალით სცადა გაერთიანება(სააკაშვილივით),მაგრამ სისხლიანი ომი 1953 წ.-ს ,ფაქტობრივად,უშედეგოდ დასრულდა: კორეა დღეს ისევ გაყოფილია;(ასე გაყოფენ ალბათ უკრაინას)

 

·        1946 წ-ს დიდმა ბრიტანეთმა დამოუკიდებლობა მიანიჭა  სამანდატო ტრანსიორდანიას(1948 წ-დან იორდანიის ჰაშიმიანთა სამეფო)

·        1948 წელს დიდმა ბრიტანეთმა დატოვა პალესტინა,რომლის დიდ ნაწილში ისრაელის სახელმწიფო აღმოცენდა

·        1947 წ-ს დიდმა ბრიტანეთმა ხელი შეუწყო ინდოსტანის ნახევარკუნძულზე მისი კოლონიის გაყოფას ორ დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ ინდოეთად(1950 წ -დან რესპუბლიკაა) და პაკისტანდ(სადაც მუსლიმი მოსახლეობა დომინირებდა)

·        1948 წელს დიდმა ბრიტანეთმა დამოუკიდებლობა მიანიჭა ბირმას და ცეილონს(ანუ შრი ლანკას)

·        1957 წელს ბრიტანეთისგან დამოუკიდებელი გახდა მალაია

·        1963 წელს-სარავაკი,ჩრდილოეთ ბორნეო და სინგაპური,რომლემაც შექმნეს მალაიზიის ფედერაცია;

 

·        1965 წელს სინგაპური გამოეყო ფედერაციას და დამოუკიდებელი სახელმწიფო შექმნა

 

·        1997 წელს ბრიტანეთმა ჩინეთს ჰოკკონგი დაუბრუნა.

ხხხხხ

·        დიდი ბრიტანეთისგან განსხვავებით საფრანგეთმა დიდი წინააღმდეგობა გაუწია ინდოჩინეთის ეროვნულ-განმანთავისუფლებელ მოძრაობას,სადაც ვიეტნამმა 1945 წ-ს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა.

 

·        მხოლოდ მძიმე სამხედრო  მარცხის შემდეგ,1954 წ-ს,სცნო საფრანგეთმა ყოფილი კოლონიის დამოუკიდებლობა;

 

 

·        საფრანგეთის ბატონობისგან1949 წელს განთავისუფლდა ლაოსი

 

·        ხოლო 1953 წ-ს კამბოჯა(კამბოჯაში ადგილი ჰქონდა გენოციდს  გაიგე მეტი კმბოჯას გენოციდზე)

 

·        პორტუგალიამ 1961 წელს დატოვა ინდოსტანის ნახევარკუნძულზე მდებარე გოა

,რომელსაც მე-16 საუკუნიდან ფლობდა(ქეთევან წამებულის ნაწილები აქ წაიღეს წამების მერე პორტუგალიელებმა ირანიდან  და აქედან ჩამოასვენეს  ახლახანს საქართველოში - გაიგე მეტი )

 

·        1999 წელს პორტუგალიამ ჩინეთს დაუბრუნა მაკაუ.(ჩინეთი ამჟამად ემზადება ტაივანის დასაბრუნებლად,რასაც შეიძლება მოყვეს ომი აშშ-სთან)

 

                                         დეკოლონიზაცია აფრიკაში

 

·        1975 წ-ს ხანგრძლივი ომის შემდეგ პორტუგალიამ დატოვა ანგოლა და მოზამბიკი(საიდანაც მილიონამდე პორტუგალიელი დაბრუნდა სამშობლოში)

·        პორტუგალიამ ასევე დათმო ეკვატორული გვინეა და გვინეა-ბისაუ;

·        1951 წ-ს ყოფილი იტალიური კოლონია ჩრდილოეთ აფრიკაში ,ლიბია, დამოუკიდებელ სამეფოდ გამოცხადდა;

·        1956 წ-ს დამოუკიდებლობა მიენიჭა სუდანს,რომელიც ანგლო-ეგვპტური პროტექტორატი იყო

·        1956 წელს საფრანგეთმა დამოუკიდებლობა მიანიჭა ტუნისს და მაროკოს

 

·        სამაგიეროდ საფრანგეთმა დიდი სისხლი დაღვარა მადაგასკარისა და ალჟირის შესანარჩუნებლად,რომელთაც საბოლოოდ მაინც  მიანიჭა დამოუკიდებლობა,შესაბამისად 1960 და 1962 წელს.ალჟირიდან მოხდა მილიონზე მეტი ფრანგის რეპატრიაცია(ისტორიულ სამშობლოში დაბრუნება)

 

·        შავი აფრიკის“ დეკოლონიზაციის დასაწყისად ითვლება 1957 წელი,როდესაც დიდი ბრიტანეთის კოლონიამ,ოქროს ნაპირმა,მიიღო დამოუკიდებლობა და განა დაირქვა;

·        1960 წლიდან კი აფრიკის დეკოლონიზაციამ მასობრივი ხასიათი მიიღო:იმ წელს 17 ბრიტანული,ფრანგული და ბელგიური კოლონია გახდა დამოუკიდებელი;

·        1962 წელს გაერომ დეკოლონიზაციის სპეციალური კომიტეტი შექმნა.

·        პროცესი  გაგრძელდა და აფრიკაში 55 სახელმწიფო გაჩნდა.

·        დამოუკიდებლობა მიენიჭა ოკეანიისა და კარიბის ზღვის აუზის კუნძულებს,იმათ გარდა ,ვინც რეფერენდუმების შემდეგ მეტროპოლიის შემადგენლობაში დარჩენა აირჩია;

·        მაგ. საფრანგეთს დღესაც  აქვს  „ზღვის გადაღმა დეპარტამენტები’’:

1.      გვადელუპა და მარტინიკა  კარიბის ზღვის აუზში;

2.      რეუნიონი და მაიოტი-ინდოეთის ოკეანეში;

3.       გვიანა სამხრეთ ამერიკაში;

4.      ხოლო ახალ კალედონიას -წყნარი ოკეანის აუზი ჯერ არ გადაუწყვეტია თავისი სტატუსი

·        აღსანიშნავია,რომ აფრიკული სახელმწიფოების უმრავლესობა მრავალეთნიკურია:

·        მათი პოლიტიკური საზღვრები კოლონიზატორი ქვეყნების მიერ  ჩამოყალიბებულ ადმინისტრაციულ საზღვრებს მიჰყვება და არ ითვალისწინებს ტომების განსახლებას

·        აფრიკული  სახელმწიფოები,იშვიატი გამონაკლისების გარდა ამ საზღვრებს სცნობებ,თუნდაც ერთ ენაზე მოლაპარაკე ტომები სხვადასხვა სახელმწიფოში ცხოვრობდნენ;

·          ამან ეს ქვეყნები სასაზღვრო ომებს ააცილა

·          მრავალეთნიკურობის გამო აფრიკული ქვეყნების უმრავლესობას უხდება კოლონიზატორთა ენების გამოყენება

·          ამიტომ აფრიკაში არსებობს ფრანგულ,ინგლისურ,პორტუგალიურ, და ესპანურ ენოვანი სახელმწიფოები.

 

                                     „მესამე სამყარო’’

 

·        ტერმინი მესამე სამყარო შექმნა ფრანგმა დემოგრაფმა ალფრედ სოვიმ 1952 წ-ს ,როდესაც უკვე ნათელი გახდა,რომ კოლონიური სისტემა ადრე თუ გვიან დაიშლებოდა;

·        ამ ტერმინში იყო ერთგვარი მინიშნება „მესამე წოდებაზე’’,რომელიც არსებობდა რევოლუციამდელ საფრანგეთში.(„პირველი’’ და „მეორე წოდება’’ იყო არისტოკრატია და სამღვდელოება;

·        მე-20 საუკუნეში მსოფლიო დაყოფილი იყო ორ დაპირისპირებულ ბლოკად

·        კაპიტალისტური ქვეყნები აშშ-ს ხელმძღვანელობით(საბჭოთა ტერმინოლოგიით „იმპერიალისტური ბლოკი’’)

·        „სახალხო დემოკრატიის ქვეყნები’’ საბჭოთა კავშირის ხელმძღვანელობით(დასავლური ტერმინოლოგიით  „კომუნისტური ბლოკი’’)

·        მათ გარდა მსოფლიოში ჩნდებოდა „მესამე სამყარო’’-სახელმწიფოების დიდი ჯგუფი,ყოფილი კოლონიები,რომლებიც არცერთ ბლოკს არ მიეკუთვნებოდნენ;

·        ცივი ომის პერიოდში „მესამე სამყაროს’’ ქვეყნებმა შექმნეს  .წ. „მიუმხრობლობის მოძრაობა’’

 

                    „მიუმხრობლობის მოძრაობა’’

 

·        „მიუმხრობლობის მოძრაობა’’ ეყრდნობოდა იმ დროს მოქმედი რამდენიმე პოლიტიკური ფიგურის ავტორიტეტს.ესენი იყვნენ:

ა. ჯავაჰარლალ ნერუ-ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი

ბ.იოსიფ ბროზ ტიტო- იუგოსლავიის კომუნისტი პრეზიდენტი

გ.აჰმედ სუკარნო- ინდონეზიის პრეზიდენტი

დ.გამალ აბდელ ნასერი -ეგვიპტის პრეზიდენტი

ე.ჰო ში მინი ჩრდილოეთ ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი (1954)

ვ. ჯოუ ენლაი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის პრემიერი (1955)

 

·        1961 წ-ს „მიუმხრობლობის მოძრაობა’’ ოფიციალურად გაფორმდა როგორც საერთაშორისო ორგანიზაცია.ეს მოხდა ბელგრადში(იუგოსლავია)

·        ეს ორგანიზაცია მეტისმეტად დამოკიდებული იყო პოლიტიკური მოღვაწეების ავტორიტეტზე.მათი უმრავლესობა წარმოადგენდა არა დემოკრატიას,არამედ ერთპარტიულ დიქტატორულ რეჟიმებს.

·        რომელიმეს წასვლა პოლიტიკური არენიდან ხშირად მოასწავებდა  ქვეყნის  პოლიტიკური კურსის რადიკალურ ცვლილებას

·        მაგ.1976 წ-ს ნასერის მომდევნო ეგვიპტის პრეზიდენტმა ანვარ სადათმა საბოლოოდ თქვა უარი თანამშრომლობაზე საბჭოთა კავშირთან და ქვეყნის გეო-პოლიტიკური ვექტორი პრო-ამერიკული გახადა.

·        „მიუმხრობლობის მოძრაობამ’’ მალე დაკარგა გავლენა საერთაშორისო პოლიტიკაზე;

(ავტორიტეტული ლიდერების პოლიტიკური არენიდან წასვლის შემდეგ)

 

·        როგრც სსრკ ,ისე აშშ ცდილობდნენ საკუთარი გავლენის გავრცელებას :

“მე-3 სამყაროს ქვეყნებზე’’

·        მაშინ,როცა დასავლეთ ევროპის კოლონიური სახელმწიფოები თავიდან იშორებდნენ მძიმე ეკონომიკურ და მორალურ ტვირთად ქცეულ კოლონიებს,რომელთაც ადრინდელი მოგების ნაცვლად მხოლოდ ხარჯი მოჰქონდათ,საბჭოთა კავშირი ცდილობდა ახალშექმნილი „პოლიტიკური ვაკუუმის ‘’ შევსებასა და დამკვიდრებას იქ,საიდანაც ევროპული კოლონიური იმპერიები ნებაყოფლობით გადიოდნენ

 

(შენიშვნა:ბოლო 30 წელია იგივეს აკეთებს დასავლეთი ცენტრალურ  და აღმოსავლეთ ევროპასა და ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებში (მაგ.ბალტიისპირეთში ,უკრაინასა,მოლდოვასა და საქართველოში)

 

·        კრემლმა ფორმალურად იდეოლოგიური,რეალურად კი გეოპოლიტიკური მოსაზრებებიდან გამომდინარე,თავის თავზე აიღო ახალგამოჩეკილი „სოციალისტური ორიენტაციის’’ დიქტატორების რჩენა.

 

შენიშვნა: ამჟამად კრემლი არჩენს სეპარატისტულ რეგიონებს უკრაინასა და საქართველოში

 

·        „სოციალისტური ორიენტაციის’’ ქვეყნებად მე-3 სამყაროში სხვადასხვა პერიოდში მიიჩნეოდნენ:

ა.ეგვიპტე

ბ.სირია

გ.ერაყი

დ.ალჟირი

ე.სამხრეთ იემენი

ვ.ლიბია

ზ.ვიეტნამი

თ.ბირმა

ი.კამბოჯა

კ.ლაოსი

ლ.კუბა

მ.ანგოლა

ო.ეთიოპია

და სხვა.

 

შენიშვნა: საბჭოთა მოდელის კომუნისტურ ქვეყნებად მათ შორის მხოლოდ კუბასა და ვიეტნამს თუ მივიჩნევთ.

 

·        ყველა ეს „სოციალისტური ორიენტაციის ქვეყანა’’ სსრკ-ს აინტერესებდა უპირველეს ყოვლისა,როგორც „ანტიიმპერიალისტური’’(ანტიამერიკული) ფორპსტი(საყრდენი),სადაც შეიძლებოდა სამხედრო ბაზების განთავსება ან ისეთი ნედლეულის მონოპოლიური მიღება,რომელიც სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი იყო „მტრის ბანაკისთვისაც’’.

·        სსრკ-ს ეს მიზნები ინიღნბებოდა,სსრკ ამ ქვეყნებს უშენებდა დიდ ინფრასტრუქტურულ და სამრეწველო ობიექტებს,აწვდიდა იარაღს,სურსათს,უწევდა ფინანსურ დახმარებას,რაც ფორმდებოდა,როგორც გრძელვადიანი დაბალპროცენტიანი სესხი.

·        სამხედრო და ეკონომიკური დახმარების სანაცვლოდ სსრკ-ს ბარტერული გაცვლით  უნდა მიეღო იმ ქვეყნების ტრადიციული ექსპორტის საგნები:მატყლი,ბამბა,ტროპიკული ხილი,თამაქო,მადნეული და ა.შ.

·        რეალურად,სსრკ-სთვის,რომელსაც თავისი გასაჭირიც ჰყოფნიდა,ეს“დახმარება’’ უფრო ხარჯი იყო,ვიდრე შემოსავალი;

სსრკ-მ შეწყვიტა ასეთი „დახმარებები’’ მე-3 სამყაროს ქვეყნებისადმი პერესტროიკის პერიოდში,ხოლო 1991 წელს თვითონაც დაიშალა „სოციალისტურ ბანაკთან’’ ერთად.

                                      მე-3 სამყარო დღეს

 

·        ტერმინი „მე-3 სამყარო’’ დღესაც გამოიყენება. დღეს ის აღნიშნავს  არადემოკრატიული სახელმწიფოებსის გარკვეულ ტიპს.

·        როგოც წესი ე.წ. „მე-3 სამყაროს’’ ქვეყანა ჩაკეტილი პოლიტიკური ელიტის მიერ იმართება

·        ასეთ ქვეყანას ახასიათებს მმართველობის არადემოკრატიული ფორმა :

ა. ან აბსოლუტური მონარქია

ბ. ან თეოკრატია

გ.ან ფორმალური არჩევნების ჩამტარებელი რესპუბლიკა

 

·        სახელმწიფოს მეთაურობის ერთადერთ ან „ძირითად კანდიდატს’’ ასეთ ქვეყნებში „ხალხის მხურვალე მხარდაჭერა“ „ აქვს’’ და მას ხმების დიდი უმრავლესობით ირჩევენ

·        მაგ.2002 წელს ერაყის პრეზიდენტად სადამ ჰუსეინი ხმების 100%-ით აირჩიეს,მაგრამ მომდევნო წელს დასავლეთის კოალიციასთან ომის დროს მის მხარეს ცოტა ვინმე თუ დადგა.

·        ახლო აღმოსავლეთსა და აფრიკაში ნომინალური რესპუბლიკების ლიდერები ათწლეულობით რჩებოდნენ ქვეყნის სათავეში.

მაგ.

ტუნისში ბენ ალი-23 წელი

სირიაში-ჰაფიზ ასადი -30 წელი

ეგვიპტეში-ჰოსნი მუბარაქი-30 წელი

იემენში- ალი აბდულა სალეჰი- 38 წელი

ლიბიაში- მუამარ კადაფი-41 წელი

არჩევნებს ასეთ ქვეყნებში ფორმალური ხასიათი აქვს

 

·        იმისათვის,რომ ძალაუფლება შეინარჩუნონ,“მესამე სამყაროს’’ ქვეყნის მმართველი წრეები უხვად აფინანსებენ მრავალრიცხოვან პოლიციას,უშიშროების სამსახურებსა და არმიას.

·        საჭიროების შემთხვევაში ხელისუფლება მზადაა გამოიყენოს ეს ძალა საკუთარი ხალხის წინააღმდეგაც და ამას „კანონიერების დაცვა უწოდოს’’.ასე იქცეოდა,მაგ სირიის რეჟიმი 2011 წ-ს,როდესაც „კანონიერების დაცვას’’ 4-5 ათასი ადამიანი ემსხვერპლა;

·        ასეთ ქვეყნებში მმართველი წრეებისთვის პრობლემას არ წარმოადგენს კანონის შემოვლა პირადი ან ხელისუფლებასთან დაახლოებული ბიზნესის გამდიდრებისთვის;

·        დემოკრატიის არარსებობის,ადამიანის პირადი დაუცველობის პირობებში „მესამე სამყაროს ქვეყანაში’’ ყვავის კორუფცია,რომელიც წამლავს მთელ ეკონომიკურ,სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებას;

·        ოლიგარქიული რეჟიმის არსებობა ხელს უწყობს უზარმაზარი სხვაობის შექმნას მმართველი ელიტისა და რიგით მოქალაქეთა უმრავლესობის შემოსავალსა და ცხოვრების დონეს შორის

·        მესამე სამყაროს ქვეყანაში მმართველი ელიტის მიერ მოსახლეობის პოლიტიკური,ეკონომიკური და სოციალური ჩაგვრა ფართოდ გავრცელებული სიღარიბის მიზეზია.

·        მესამე სამყაროს ქვეყანაში მმართველ ელიტას დიდი სტიმული აქვს „სამარადისოდ“ შეინარჩუნოს ხელისუფლება;

·        მმართველ ელიტას ყოველთვის შეუძლია მონახოს მხარდამჭერები მოსახლეობის დაბალ ფენებში,რომლებისთვისაც არსებული რეჟიმის შენარჩუნება ხელსაყრელია.(მოისყიდოს ისინი)

·        ამიტომ „მესამე სამყაროს ქვეყანა’’ საკმაოდ მდგრადია/სტაბილურია.

·        „მესამე სამყაროს სინდრომი’’ ქვეყნის პოლიტიკურ გეოგრაფიაშიც იჩენს თავს.რადგან თავად მმართველი ელიტა ქვეყნის დედაქალაქში ანპრივილიგირებულ ქალაქებშია თავმოყრილი,ის ამ ქალაქების მოსახლეობაზე ოდნავ მაინც ზრუნავს(კალაძე,სააკაშვილი)

·        სიღარიბე და ჩამორჩენილობა უფრო მკვეთრადაა გამოხატული პროვინციებში.

·        მე-20 საუკუნის ბოლოს „მესამე სამყაროს“ ჩამოსცილდა ზოგიერთი ინდუსტრიულად წარმატებული ქვეყანა,მაგ. სამხრეთ კორეა,სინგაპური,ისრაელი,კვიპროსი,თურქეთი და სხვები,სადაც მიმდინარეობს ინდუსტრიალიზაცია,ყალიბდება სამოქალაქო საზოგადოება და მიმდინარეობს დემოკრატიზაციის პროცესები

·        მესამე სამყაროს დღეს მიეკუთვნება აფრიკის,ახლო აღმოსავლეთის,სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ,ლათინური ამერიკის  ქვეყნების ,ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების საგრძნობი ნაწილი.(მათ შორისაა საქართველო).

 

 

                       

                        ევროპის  ინტეგრაციისკენ სწრაფვის ისტორია

 

·          იმანულ კანტი,გერმანელი ფილოსოფოსი,ჯერ კიდევ მე-18 საუკუნის ბოლოს ფიქრობდა სახელმწიფოთა კავშირზე,როგორც ომების თავიდან აცილების საშუალებაზე.

·          მე-19 საუკუნეში  ვიქტორ ჰიუგო მოუწოდებდა „ევროპის შეერთებული შტატების შექმნისკენ.

X

 

·          პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ მე-20 საუკუნის 20-იან წლებში,როდესაც ევროპაში მოხერხდა მყიფე,მაგრამ მაინც მშვიდობიანი გარემოს შექმნა,სხვადასხვა მხრიდან გაისმა მოწოდებები,უპირველეს ყოვლისა ფრანგულ-გერმანული მტრობის დაძლევისა და ამ ორი ერის შერიგებისაკენ.

·          1926 წელს შეიკრიბა პირველი პანევროპული(სრულიად ევროპული) კონგრესი,რომლებშიც 2000-ზე მეტი პოლიტიკოსი,მეცნიერი,ბიზნესმენი მონაწილეობდა

·          კონგრესმა იმსჯელა ევროპაში თანამშრომლობისა და მისი შესაძლო გაერთიანების საკითხებზე

·          გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონდა ამ საკითხის დასმას პოლიტიკურ დონეზ

·          გერმანიის და საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრების მეცადინეობით გადაიდგა არაერთი ნაბიჯი ამ მიმართულებით;

·          ორივე პოლიტიკოსი გუსტავ შტრეზემანი და არისტიდ ბრიანი მშვიდობის ნობელის პრემიით დაჯილდოვდა

·          ალფრედ ნობელი (1830-1896)-შვედი მეცნიერი,დინამიტის გამომგონებელი.მისი ანდერძის თანახმად შეიქმნა ნობელის საერთაშორისო ფონდი და დაწესდაჯილდო განსაკუთრებული მიღწევებისათვის მეცნიერებისა და ლიტერატურის დარგებში,ასევე მშვიდობის უზრუნველყოფაში შეტანილი წვლილისათვის(პოლიტიკოსების და საზოგადო მოღვაწეებისთვის);მეცნიერების სხვადასხვა დარგსა და ლიტერატურაში ნობელის პრემიებს გასცემს შვედეთის სამეფო აკადემია 1901 წ-დან.ნობელის მშვიდობის პრემიას კი ნორვეგიის ნობელის კომიტეტი.

·          1928 წ-ს საფრანგეთის საგარეო  საქმეთა მინისტრი ბრიანი წარდგა საფრანგეთის პარლამენტის წინაშე ევროპის კავშირის შექმნის იდეით.

·          მან ამგვარი გაერთიანების აუცილებლობის ორი მიზეზი დაასახელა

.ა) ევროპაში „ომის საბოლოო და საყოველთაო ლიკვიდაცია’’

ბ)ეკონომიკურ სფეროში აშშ-ს უპირატესობისგან ევროპის თავდაცვა.

 

·          1929 წ-ს ბრიანმა ამჯერად ერთა ლიგას წარუდგინა ევროპის ფედერაციის შექმნის გეგმა; გეგმა ითვალისწინებდა პარლამენტის მსგავს სათათბიროს და ევროპის საბაჟო კავშირის შექმნას

·          ბრიანის გეგმას მხარი დაუჭირეს ევროპის პატარა ქვეყნებმა,დიდმა სახელმწიფოებმა-ბრიტანეთმა,გერმანიამ და იტალიამ  კი არა.

 

·          გერმანიას არ სურდა ლოკარნოში საგარეო პოლიტიკურ საქმეებში მოპოვებული დამოუკიდებლობის დათმობა ერთიანი ევროპული პოლიტიკის სასარგებლოდ;

·          ბრიტანეთის საზრუნავი ბრიტანული თანამეგობრობის ეკონომიკა იყო

·          იტალიის ექსპანსიონისტური მიზნები წინააღმდეგობაში მოდიოიდა ბრიანის თანამშრომლობის პრინციპებზე აგებულ გეგმასთან

·          მე-20 საუკუნის 30-იან წლებში ევროპაში უკიდურესმა ნაციონალიზმმა იმძლავრა

·          ევროპის ფაშისტური სახელმწიფოების-გერმანიისა და იტალიის მთავარ საზრუნავად,ევროპის მტრული მემკვიდრეობის დაძლევის ნაცვლად ახალი ომისთვის მზადება იქცა.

·          ამდენად, ყოფილი მტრების „საერთო ევროპულ სახლში’’ გაერთიანების იდეის აღორძინება მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ გახდა შესაძლებელი;

·          ევროპის გაერთიანება,ევროპელთა შორის მშვიდობისა და ზესახელმწიფოების კონფრონტაციის პირობებში,ევროპის მესამე ძალად“ ჩამოყალიბების გარანტია უნდა გამხდარიყო.

 

·          ევროპას უნდა შესძლებოდა თავის დაცვა როგორც ამერიკული ეკონომიკური დიქტატისგან,ისე საბჭოთა ექსპანსიონიზმისგან.

 

·        1946 წელს ციურიხში გამოსვლისას,ამჯერად უკვე უინსტონ ჩერჩილმა შესთავაზა ევროპელებს შექმნათ“ევროპის შეერთებული შტატები’’

 

 

·        1949 წ-ს ლონდონში დაარსდა ინტეგრაციული ორგანო ევროპის საბჭო(საქართველო ევროპის საბჭოს წევრი 1999 წელს გახდა),მაგრამ მაშინ ევროპის სახელმწიფოების უმეტესობა მზად არ აღმოჩნდა დაეთმო სახელმწიფოებრივი სუვერენიტეტი ევროპული კავშირის სასარგებლოდ

  (ახლა ყველად დათმობილი აქვთ)

 

·        50-იან წლებში  ევროპელებმა დროებით თავი შეიკავეს პოლიტიკური კავშირის შექმნისკენ და მთელი ენერგია ეკონომიკური ინტეგრაციისკენ მიმართეს;

 

 

„შუმანის გეგმა’’ ეკონომიკური ინტეგრაციის დასაწყისი;

ევროპის“საერთო ბაზარი“;

 

 

·        „მარშალის გეგმაზე’’ ერთობლივი მუშაობისას საფუძველი ჩაეყარა ევროპის ეკონომიკური ინტეგრაციის პროცესს

 

·        ინტეგრაციის გზაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადაიდგა 1950 წ-ს,როცა საფრანგეთის საგარეო სამეთა მინისტრმა რობერ შუმანმა(!) გერმანული და ფრანგული ქვანახშირისა და ფოლადის მრეწველობის მართვის ერთობლივი ორგანოს შექმნის საკითხი  წამოჭრა.

·        შუმანის აზრით ასეთი კავშირი შეარიგებდა ფრანგებს და გერმანელებს,მომავალში მათ შორის ომები არა თუ წარმოუდგენელი,არამედ,მისი თქმით „მატერიალურად შეუძლებელი’’ გახდებოდა.

·        ფრანგებისა და გერმანელების შერიგებას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონდა ევროპის გაერთიანებისათვის,რადგან ამ ორმა ერმა 75 წლის განმავლობაში ერთმანეთის წინააღმდეგ სამი დიდი ომი აწარმოა:

ა. 1870—71 წლების საფრანგეთ-პრუსიის

ბ. 1 მსოფლიო ომი

გ.მე-2 მსოფლიო ომი

·        ორივე ქვეყანამ განიცადა უზარმაზარი მატერიალური ზარალი,განადგურდა მათი ეკონომიკა,გერმანელები და ფრანგები მოსისხლე მტრებად იქცნენ;

·        შუმანთან ერთად ევროკავშირის დამაარსებელ მამად მოიაზრება ფრანგი ჟან მონეც(იყო შუმანის გეგმის სულისჩამდგმელი)

·        1952 წელს ძალაში შევიდა ხელშეკრულება „ქვანახშირისა და ფოლადის მრეწველობის დარგში ევროპული თანამეგობრობის’’ (სამთამადნო კავშირის’’) შექმნის შესახებ

·        ამ პირველ ინტეგრაციულ ორგანოში ,საფრანგეთისა და გერმანიის გარდა გაწევრიანდა იტალია და ბენილუქსის ქვეყნები

·        მალე „ექვსეულის’ თანამშრომლობა გასცდა მრეწველობის დარგის ჩარჩოებს:

 

1957 წელს,რომში „სამთამადნო კავშირის’’ წევრმა ქვეყნებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას“ევროპის ეკონომიკური თანანამეგობრობის ‘’ შესახებ.

              ამავე დროს შეიქმნა ევროპს ატომური თანამეგობრობა’’(„ ევროატომი’’)

 

·        „რომის ხელშეკრულება ‘’ ძალაში შევიდა  1958 წლის 1 იანვრიდან და ითვალისწინებდა:

ა. წევრ სახელმწიფოებს შორის ეტაპობრივად 1968 წლამდე საბაჟო ბარიერების მოსპობას

ბ.საერთო ბაზრის(ერთიანი ეკონომიკური სივრცის შექმნას)

გ.ერთობლივი აგრარული პოლიტიკის განხორციელებას

და სხვა.

 

·        1967 წელს სამივე ევროპული ორგანიზაციის(„სამთამადნო კავშირი’’,“ეკონომიკური თანამეგობრობა’’,“ევროატომი’’) სერთიანი ხელმძღვანელობა შეიქმნა. მას „ევროპული თანამეგობრობა’’ ეწოდა

·        „ევროპულმა თანამეგობრობამ’’,მისი სამეურნეო წარმატებების წყალობით,ახალი წევრები მიიზიდა:

·        1973 წელს ორგანიზაციას შეუერთდა დიდი ბრიტანეთი,ირლანდია და დანია;

·        1981 წელს-საბერძნეთი

·        1986 წელს-ესპანეთი და პორტუგალია;

·        კოლონიების დაკარგვის შემდეგ,1953 წ. ბრიტანული საგარეო ვაჭრობის 46% ყოფილ კოლონიებთან და დომინიონებთან ვაჭრობაზე მოდიოდა;1973 წ-ს ეს მაჩვენებელი 17 %-მდე შემცირდა;

·        დიდი ბრიტანეთი სულ უფრო ცდილობდა ფეხი მოეკიდა ევროპის ბაზარზე;“ევროპის ეკონომიკურ თანამეგობრობაში’’ გაწევრიანების საკითხი დააყენა კონსერვატორმა პრემიერ -მინისტრმა ჰაროლდ მაკმილანმა 1961 წელს.

·        ბრიტანეთის ეს მცდელობები 1961 და 1967 წ-ში ორჯერ ჩაიშალა საფრანგეთის პრეზიდენტის დე გოლის წინაამდეგობის გამო,რომელსაც ბრიტანეთი ევროპი თანამეგობრობაში აშშ-ს „ტროას ცხენად’’ ეჩვენებოდა.

·                          შედეგად ინგლისი ევროპის თანამეგობრობის წევრი მხოლოდ 1973 წ-ს გახდა

·                          ( გაიგე რა არის ბრეკსიტი ინგლისი გავიდა თანამეგობრობიდან  შარშან  ახლახანს ბორის ჯონსონმა გაიყვანა)

 

                             „საერთო ბაზრიდან’’ პოლიტიკურ კავშირამდე.

          ევროკავშირის შექმნა(აქ უნდა ღარიბაშვილს გაწევრიანება)

 

·        მე-20 საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისისთვის კიდევ უფრო გაღრმავდა თანამშრომლობა „ევროპის თანამშრომლობის’’ შიგნით;

·        შესაძლებელი გახდა პოლიტიკურ ინტეგრაციაზე მსჯელობის დაწყება;

·        1991 წლის დეკემბერში მაასტრიხტში(ნიდერლანდები) გაფორმდა ახალი ხელშეკრულება“ევროპის თანამეგობრობის“ წევრ ქვეყნებს შორის.

(ზუსტად ამ დროს გამოცხადდა სსრკ-ს დაშლა)

 

·        „მაასტრიხტის ხელშეკრულებამ“ განავრცო და შეასწორა „რომის ხელშეკრულება’’

·        „მაასტრიხტის ხელშეკრულებაში’’ უკვე ლაპარაკია „ევროპის კავშირზე’’ და მის სამომავლო გეგმებზე

·        ევროკავშირის გამოცხადებული გეგმებია:

ა.უფრო მჭიდრო და შეთანხმებული მოქმედება საგარეო და თავდაცვითი პოლიტიკის სფეროში

ბ.1999 წლამდე,ეტაპობრივად,ეკონომიკური და სავალუტო კავშირის შექმნა,დამოუკიდებელი ცენტრალური ბანკით და ვალუტით(განხორციელდა)

გ. წევრი ქვეყნების მოქალაქეთა უფლებებისა და ინტერესების დაცვის გაძლიერება საერთო მოქალაქეობის შემოღებით;

 

·        1995 წელს ევროკავშირს ავსტრია,ფინეთი და შვედეთი შეუერთდნენ.

·        ეს სამი სახელმწიფო „ცივი ომის დროს“ ნეიტრალიტეტს ინარჩუნებდა ამიტომ დასავლურ საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკურ სტრუქტურებში არ იყო გაწევრიანებული;

·        საბჭოთა კავშირის დაშლის შედეგად ევროკავშირი აღმოსავლეთითაც გაფართოვდა და მას ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ყოფილი კომუნისტური ქვეყნები შეუერთდნენ;(!)

·        2004 წელსცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის რვა ყოფილი  კომუნისტური ქვეყანა(ჩეხეთი,სლოვაკეთი,სლოვენია,უნგრეთი,პოლონეთი,ესტონეთი,ლატვი,ლიტვა) და ასევე ორი ხმელთაშუა ზრვისპირეთის ქვეყანა (მალტა და კვიპროსი) შეუერთდნენ ევროკავშირს.ასე რომ,2004 წელს ევროკავშირის ყველაზე მასშტაბური გაფართოება მოხდა

 

                             „ევროპის თანამეგობრობის ‘’   მართვის სტრუქტურა !

 

·        ევროპული გაერთიანების აღმასრულებელი ორგანოა -კომისია;(!)

·        კომისიის წევრებს-კომისრებს ნიშნავენ წევრი ქვეყნების მთავრობები ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე;

·        კომისრები არ არიან დამოკიდებულნი საკუთარ მთავრობებზე

·        კომისიის რეზიდენციები მდებარეობს ბრიუსელში და ლუქსემბურგში;

·        „ევროპის თანამეგობრობის“ საკანონმდებლო ორგანოა მინისტრთა საბჭო;(!)

·        მინისტრთა საბჭოს წევრი ქვეყნების მთავრობების წარმომადგენლები შეადგენენ;

·        მინისტრთა საბჭოს გადაწყვეტილებებს,რომლებიც თანხმდება კომისიასთან და ევროპარლამენტთან,კანონის ძალა აქვთ;

·        ევროპული გაერთიანების მნიშვნელოვანი ორგანოა-ევროპარლამენტი;

·        ევროპარლამენტს შეუძლია აიძულოს კომისია გადადგეს

·        1979 წლიდან ევროპარლამენტის არჩევნები პირდაპირია

·        თანამეგობრობის თითოეულ ქვეყანას ევროპარლამენტში ადგილების განსაზრვრული რაოდენობა(კვოტა) აქვს;

·        ევროპარლამენტის სამდივნოს რეზიდენცია ლუქსემბურგშია;

·        ევროპარლამენტის პლენარული სხდომები იმართება სტრასბურგში“ევროპის სასახლეში’’;

 

·          ევროპარლამენტის კომიტეტების სხდომები იმართება-ბრიუსელში;

·          ძირითადი ევროპული ხელშეკრულებების შესრულებას აკონტროლებს ევროპის სასამართლო;

      ევროპული საბჭო-კი არის თანამეგობრობის წევრი ქვეყნების მთავრობების ან სახელმწიფოს მეთაურებისგან შემდგარი საბჭო; ეს საბჭო არ არის მმართველი ორგანო;ის მხოლოდ ინტეგრაციული პროცესების განვითარების ძირითად მიმართულებებს განსაზღვრავს;(შარლ მიშელი)

 

·          2007 წლის ლისაბონის ხელშეკრულებას ხშირად ევროკავშირის კონსტიტუციასაც უწოდებენ

·          ეს ხელშეკრილება 2009 წლის 1 დეკემბერს შევიდა ძალაში

·          ამ ხელშეკრულებით შემოღებული იქნა ევროპული საბჭოს პრეზიდენტის გრძევადიანი თანამდებობა.(ამჯამად უკავია შარლ მიშელს)

·          ასევე ევროკავშირის საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმაღლესი წარმომადგენლის პოსტი(უკავია ბორელს )

·          ლისაბონის ხელშეკრულებამ გაუზარდა უფლებები ევროპარლამენტს

·          შეიტანა ცვლილებები მინისტრთა საბჭოს ხმის მიცემის პროცედურებში

 


Комментарии

Популярные сообщения из этого блога

პოეტის და პოეზიის დანიშნულება ილია ჭავჭავაძის და აკაკი წერეთლის შემოქმედებაში

"კაცია ადამიანი ?!"-ილიას რეალისტური ნაწარმოები