საქართველოს სახელმწიფოს მეთაური[პრეზიდენტი]

 

სარჩევი:

1.პრეზიდენტის თანამდებობაზე არჩევის  ძველი  წესი [ამ წესით აირჩიეს ზურაბიშვილი] 1

2..პრეზიდენტის თანამდებობაზე არჩევის   ახალი წესი [ეს უნდა დაწერო და არა ძველი წესი] 2

3.saarCevno kolegia da prezidentobis kandidatis wardgena. 2

4.prezidentis arCevnebis Sedegebi. 3

5. პრეზიდენტის სამართლებივი სტატუსი. 4

6.პრეზიდენტის უფლებამოსილებები. 5

7. კონტრასიგნაციის ინსტიტუტი. 6

 

 

 

1.პრეზიდენტის თანამდებობაზე არჩევის  ძველი  წესი [ამ წესით აირჩიეს ზურაბიშვილი]

საქართველოს პრეზიდენტი აირჩევა საყოველთაო, თანასწორი და პირდაპირი საარჩევნო უფლების საფუძველზე ფარული კენჭისყრით 5 წლის ვადით. ერთი და იგივე პირი პრეზიდენტად შეიძლება აირჩეს ზედიზედ მხოლოდ ორჯერ.

საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილე პირისათვის კონსტიტუციით დადგენილია მოქალაქეობის, ასაკობრივი და ბინადრობის ცენზები. საქართველოს პრეზიდენტად შეიძლება აირჩეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე 35 წლის ასაკიდან, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია 5 წელს მაინც და არჩევნების დანიშვნის დღემდე ბოლო 3 წლის განმავლობაშ ცხოვრობდა საქართველოში.

პრეზიდენტობის კანდიდატის დასახელების უფლება აქვს მოქალაქეთა პოლიტიკურ გაერთიანებას ან საინიციატივო ჯგუფს. კანდიდატის წარდგენა დადასტურებული უნდა იყოს არანაკლებ 25 000 (ამომრჩევლეთა საერთო რაოდენობის 0,75%) და არაუმეტეს ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობის 1%-ს ხელმოწერით.

საქართველოს მორიგი საპრეზიდენტო არჩევნები ტარდება პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადის ამოწურვის კალენდარული წლის ოქტომბერში და არჩევნების თარიღს ნიშნავს საქართველოს პრეზიდენტი არჩევნებამდე 60 დღით ადრე.

არჩეულად ჩაითვლება კანდიდატი, რომელსაც ხმა მისცა არჩევნების  მონაწილეთა ნახევარზე მეტმა. საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს არჩევნები არ ტარდება.

თუ არჩევნების პირველ ტურში ვერც ერთმა მონაწილემ ვერ მიიღო ხმათა საჭირო რაოდენობა, პირველი ტურის შედეგების ოფიციალურად გამოცხადებიდან ორი კვირის თავზე იმართება არჩევნების მეორე ტური. არჩევნების მეორე ტურში კენჭი ეყრება პირველ ტურში უკეთესი შედეგის მქონე ორ კანდიდატს. არჩეულად ჩაითვლება ის კანდიდატი, რომელიც მეტ ხმას მიიღებს.

თუ არჩევნების პირველ ტურში მხოლოდ ერთი კანდიდატი მონაწილეობდა და მან ხმათა საჭირო რაოდენობა ვერ მიიღო, არჩევნების დღიდან ორი თვის ვადაში იმართება ხელახალი არჩევნები.

პრეზიდენტის არჩევნებიდან მესამე კვირას იმართება ინაუგურაციის ცერემონია, ახალარჩული პრეზიდენტი წარმოთქვამს საპროგრამო სიტყვას და დებს ფიცს.  ახალარჩეული პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადების მომენტიდან მოქმედი პრეზიდენტის უფლებამოსილება წყდება.

X

ყურადღება:

2..პრეზიდენტის თანამდებობაზე არჩევის   ახალი წესი [ეს უნდა დაწერო და არა ძველი წესი]

 

·        2017 – 2018 wlebis sakonstitucio reformis erT - erTi TvalsaCino siaxle aRmoCnda saqarTvelos prezidentis pirdapiri wesiT arCevnebze uaris Tqma. CaiTvala, rom axali wesi ukeT pasuxobs damkvidrebul saparlamento models.

·        momavali saqarTvelos prezidentis arCeva moxdeba saarCevno kolegiis mier(მუხ.3 გ.გ)

( ანუ ზურაბიშვილის შემდეგი პრეზიდენტის-ყაველაშვილის).

 

 

3.saarCevno kolegia da prezidentobis kandidatis wardgena

 

·        saarCevno kolegiis Seqmnis principebi ganisazRvra qveynis ZiriTadi kanoniT, xolo detalurad mowesrigda saarCevno kodeqsiT.

·        igi warmoadgens saqarTvelos prezidentis arCevis mizniT specialurad Seqmnil 300 wevrisgan Seqmnil organos, romlis personaluri Semadgenlobis damtkicebas axdens cesko gankargulebiT.

ხ

·         saarCevno kolegiა ar aris mudmivmoqmedi organo.

saqarTvelos prezidentis asarCevad Semdgar saarCevno kolegias uflebamosileba uwydeba arCeuli prezidentis ficis dadebisTanave.

ხ

·        saarCevno kolegias qmnis saqarTvelos parlamentis da aWaris da afxazeTis avtonomiuri respublikebis umaRlesi warmomadgenlobiTi organoebis yvela wevri, aseve, adgilobrivi TviTmmarTvelobis warmomadgenlobiTi organoebidan politikuri gaerTianebebis mier dasaxelebuli sakrebulos wevrebi.

·        konstituciis davalebiT, saarCevno kodeqsi gansazRvravs qvotebs, romelTa Sesabamisadac partiebma unda daasaxelon saarCevno kolegiis wevrebi sakrebuloebidan.

 

·        mniSvnelovania, rom qvotebis dadgenis princips Tavad konstitucia awesebs (muxli 50 – 3).

·        პარტიული ქვოტები  ganisazRvreba ა)proporciuli geografiuli warmomadgenlobis principis dacviTa da ბ)adgilobrivi TviTmmarTvelobis proporciuli wesiT Catarebuli arCevnebis Sedegebis proporciis mixedviT.

·        saarCevno kodeqsiT ukve dadgenilia formula, romelmac unda gansazRvros qvotebi da detaluradaa mowesrigebuli saarCevno kolegiis dakompleqtebis sxva, mniSvnelovani procedurebi.

ხ

·        konstituciiT gansazRvrulia, rom saqarTvelos prezidentobis kandidatis wardgenis ufleba aqvs saarCevno kolegiis aranakleb 30 wevrs.

·        iqve miniSnebulia daTqma, rom kolegiis erT wevrs mxolod erTi kandidatis wardgenis mxardaWera SeuZlia.

·        amasTan, kolegiis erTi wevri xmas aZlevs prezidentobis mxolod erT kandidats.

 

 

4.prezidentis arCevnebis Sedegebi

 

·        saarCevno kodeqsi adgens, rom saprezidento arCevnebi unda gaimarTos saqarTvelos parlamentis sasaxleSi.

·        uzrunvelyofilia arCevnebis procesis gamWvirvaleoba, prezidentis arCeva sazogadoebrivi mauwyeblis eTerSi pirdapir gadaicema.

·        saprezidento arCevnebi Catarebulad rom CaiTvalos, arCevnebSi monawileoba unda miiRos saarCevno kolegiis sruli Semadgenlobis naxevarze metma.

·        pirvel turSi kandidatis gamarjvebisTvis saWiroa saarCevno kolegiis sruli Semadgenlobis ori mesamedis mxardaWera mainc.

·        saxelmwifos meTauris maRali postidan gamomdinare, kvalificiuri umravlesobis moTxovna, garkveulwilad, uzrunvelyofs politikurad neitraluri kandidatis SerCevas.

im SemTxvevaSi, Tu pirvel turSi gamarjvebuli ver gamovlinda, imarTeba arCevnebis meore turi.

masSi monawileobis ufleba gaaCnia ukeTesi Sedegebis mqone or kandidats.

arCeulad CaiTvleba is kandidati, romelic met xmas miiRebs.

 

·        mniSvnelovania, rom meore turis SemTxvevaSic dadgenilia saarCevno kolegiis wevrTa sruli Semadgenlobis naxevarze metis monawileobis saWiroeba.

·        Tu pirvel da meore turSi saarCevno kolegiam prezidenti ar airCia, an arCevnebi ar Sedga, dRis wesrigSi, 30 dRis vadaSi, saqarTvelos prezidentis xelaxali arCevnebis gamarTvis sakiTxi dgeba.

 

 

5. პრეზიდენტის სამართლებივი სტატუსი

საქართველოს პრეზიდენტი არის საქათველოს სახელმწიფოს მეთაური, ქვეყნის ერთიანობისა და ეროვნული დამოუკიდებლობის გარანტი. საქართველოს პრეზიდენტი კონსტიტუციით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში უზრუნველყოფს სახელმწიფო ორგანოთა ფუნქციონირებას.

საქართველოს პრეზინდენტი წარმოადგენს საქართველოს საგარეო ურთიერთობებში, თუმცა 2010 წლის კონსტიტუციური ცვლილებების ამოქმედებამდე საქართველოს პრეზიდენტი იყო საქართველოს უმაღლესი წარმოამადგენელი საგარეო ურთიერთობებში.[ანუ აღარ არის უმაღლესი წარმომადგენელი]

2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილებების ამოქმედებისას საქართველოს პრეზიდენტობის კანდიდატის მიმართ წარდგენილი „დაბადებით საქართველოს მოქალაქეობის მოთხოვნა’’ გაუქმდა და საქართველოს ნატურალიზებულ მოქალაქეებსაც შეუძლიათ საპრეზიდენტო არჩევნებში პასიური საარჩევნო ხმის უფლების მოპოვება.

პრეზიდენტს შეეზღუდა პარტიული თანამდებობის დაკავების უფლება, ასევე, რეფერენდუმის საკუთარი ინიციატივით დანიშვნის უფლება

. ქვეყნის საშიანაო და საგარეო პოლიტიკის წარმართვასთან დაკავშირებულ უფლებამოსილებებს განახორციელებს მხოლოდ მტავრობასთან შთანხმებით.

2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილებებიდან ასევე აღსანიშნავია კონტრასიგნაციის ინსტიტუტის დანერგვა. საქართველოს პრეზიდენტის სამართლებრივი აქტების ნაწილი იურიდიულ ძალას შეიძენენ მხოლოდ პრემიერ-მინისტრის თანახელმწოწერის შემდეგ.

2013 წლის კონსტიტუციური კანონის საფუძველზე საქართველოს პრეზიდენტს შეეზღუდა საქართველოს პარლამენტისგან დამოუკიდებლად მთავრობის ფორმირების შესაძლებლობა.

ამავე ცვლილებებით, პრეზიდენტს მიენიჭა უფლება, საქართველოს კონსტიტუციით 51-ე მუხლით განსაზღვრულ შემთხვევებში, დაითხოვოს საქართველოს პარლამენტი და დანიშნოს რიგგარეშე არჩევნები. 

საქართველოს პრეზიდენტი თანამდებობაზე ყოფნის დროს ხელშეუვალია. დაუშვებელია მისი დაპატიმრება ან სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემა.

პრეზიდენტის მიერ კონსტიტუციის დარღვევის ან მის ქმედებაში დანაშაულის ნიშნების არსებობის შემთხვევაში საქართველოს პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის 1/3 უფლებამოსილია აღძრას იმპიჩმენტის პროცედურა.

თუ საკონსტიტუციო სასამართლომ თავისი დასკვნით დაადასტურა პრეზიდენტის ქმედებაში დანაშაულის ნიშნები ან კონსტიტუციის დარღვევა, პარლამენტი განიხილავს და კენჭს უყრის პრეზიდენტის იმპიჩმენტის წესით თანამდებობიდან გადაყენების საკითხს.

პრეზიდენტი იმპიჩმენტის წესით გადაყენებულად ჩაითვლება, თუ ამ გადაწყვეტილებას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ ორი მესამედი.

 

6.პრეზიდენტის უფლებამოსილებები

2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილების ამოქმედების შემდეგ პრეზიდენტი აღარ არის ფართო უფლებებით აღჭურვილი. ა)პრეზიდენტი ანიჭბეს ჯილდოებს, უმაღლეს სამხედრო, სპეციალურ და საპატიო წედებებს, უმაღლეს დიპლომატიურ რანგებს; ბ)წყვეტს მოქალაქეობის და თავშესაფრის მიცემის საკითხებს; გ)შეიწყალებს მსჯავრდებულთ;  დ)ნიშნავს საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის და წარმოამადგენლობითი ორგანოების არჩევნებს კონსტიტუციით და კანონით დადგენილი წესით; ე)პრეზიდენტი მიმართავს ხალხს და პარლამენტს, წელიწადში ერთხელ წარსდგება პარლამენტის წინაშე მოხსენებით ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი საკითხებზე; ვ)უფლებამოსილია დაითხოვოს პარლამენტი კონსტიტუციით განსაზღვრულ შემთხვევებში და წესით;[მუხ.51]                         ზ) საქართველოს სახელმწიფოს სახელით დებს კონსტიტუციურ შეთანხმებას საქართველოს სამოციქულო, ავტოკეფალურ მართმადიდებელ ეკლესიასთან.

თ)საქართველოს პრეზიდენტი არის სამხედრო ძალების უმაღლესი მთავარსარდალი. იგი ანიჭებს უმაღლეს სამხედრო წოდებებს,ი) ხელმძღვანელობს საქართველოს ეროვნული უშიშროები საბჭოს და თანამდებობაზე ნიშნავს მის წევრებს. კ)მთავრობასთან შეთანხმებით თანამდებობიდან ნიშნავს და თანამდებობიდან გადააყენებს საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსს, სხვა მხედართმთავრებს.

ლ)საქართველოზე შეიარაღებული თავდასხმის შემთხვევაში აცხადებს საომარ მდგომარეობას, მ)სათანადო პირობების არსებობისას დებს ზავს და ამ გადაწყვეტილებებს არა უგვიანეს 48 საათისა წარუდგენ პარლამენტს დასამტკიცებლად.

ნ)2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილებების ამოქმედების შედეგად საქართველოს პრეზიდენტი არის არა უმაღლესი, არამედ ერთ-ერთი წარმოამადგენელი საგარეო ურთიერთობებში. ო)მთავრობის წარდგინებით დანიშნავს და გაათავისუფლებს საქართველოს ელჩებსა და სხვა დიპლომატიურ წარმოამდგენლებს.

პ)პრეზიდენტი ხელს აწერს და აქვეყნებს პარლამენტის მიერ მიღებულ კანონპროექტს ან მოტივირებული შენიშვნებით უბრუნებს პარლამენტს, ანუ იყენებს ვეტოს უფლებას.

ჟ)საქართველოს პრეზიდენტი საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის დროს გამოსცემს კანონის ძალის მქონე დეკრეტებს, რომლებიც მოქმედებს  შესაბამისად საომარი და საგანგებო მდგომარეობის დამთავრებამდე, რ)ახორციელებს საგანგებო ღონისძიებებს, თუმცა დეკრეტი წარედგინება პარლამენტს დასამტკიცებლად.

ს)საქართველოს პრეზიდენტი როგორც სამხედრო ძალების უმარლესი მთავარსარდალი გამოსცემს ბრძანებას.  ასევე გამოსცემს ბრძანებულებას და განკარგულებს.

საქართველოს რპეზიდენტის მიერ უფლებამოსილების განხორციელების შეუძლებლობის ან უფლებამოსილების ვადამდე ადრე შეწყვეტის შემთხვევაში პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებს პარლამენტის თავმჯდომარე.