"განვრცობითი'' აღიარებითი სარჩელი [სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-3 ნაწილის-სარჩელი ]

 

    

სარჩევი:

1.1„განვრცობითი’’ აღიარებითი სარჩელის - სამართლებრივი საფუძველი[სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-3 ნაწილი] 1

1.2როდის შეიძლება „განვრცობითი’’ აღიარებითი სარჩელის წარდგენა სასამართლოში ? 1

1.3.“განვრცობითი’’აღიარებითი სარჩელის  დაკმაყოფილების- „შედეგი’’ 2

1.4“განვრცობითი’’ აღიარებითი სარჩელის „დასაშვებობის’’ პირობები. 2

1.5.1მოსარჩელეს „კანონიერი ინტერესი’’ 5

1.6„განვრცობითი აღიარებითი სარჩელის’’  შეტანაზე უფლებამოსილი პირი. 6

1.7„განვრცობითი აღიარებითი სარჩელის’’  „ხანდაზმულობის ვადა’’ 6

 

 

        1.1„განვრცობითი’’ აღიარებითი სარჩელის - სამართლებრივი საფუძველი[სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-3 ნაწილი]

 

·        „აღიარებითი სარჩელი’’ ერ-ერთ ფორმაა   ე.წ. „განვრცობითი’’ აღიარებითი სარჩელი [მას ეხება .სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-3 ნაწილი]

ხ

·        32-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად:

 

“ სასამართლოს მიერ  „გასაჩივრებულ ინდაქტთან დაკავშირებული  გადაწყვეტილების გამოტანამდე’’ , „ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ’’    „ამ სადავო  ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის’’  ბათილად გამოცხადების შემთხვევაში, სასამართლო უფლებამოსილია, ა)მხარის „კანონიერი ინტერესის“ არსებობისას და ბ)„მისი მოთხოვნით’’, ბათილად ცნოს ეს  სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი’’.

 

ხ

·        „განვრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’[ანუ 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ადმინისტრაციული სარჩელი’’]  „დასაშვებია’’ იმ შემთხვევაშიც,როდესაც სასამართლოში სარჩელის შეტანამდე  ან სარჩელის განხილვამდე მოსარჩელე კარგავს“უფლების დაცვის’’ შესაძლებლობას[მაგ.“კანონის შეცვლის გამო  პირი კარგავს მოთხოვნის უფლებას’’,ან „დროის გასვლის გამო აზრს კარგავს საკითხის გადაწყვეტა’’]

ხ

 1.2როდის შეიძლება „განვრცობითი’’ აღიარებითი სარჩელის წარდგენა სასამართლოში ?

 

·        32-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ფორმულირებიდან გამომდინარე მოსარჩელეს უფლება აქვს „განვრობითი აღიარებითი სარჩელი’’ წარუდგინოს სასამართლოს  ან ა)„ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ’’ სადავო  ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადების შემდეგ  ან    ბ)გააგრძელოს „ინდაქტის ბათილად ცნობის თაობაზე ‘’ სასკ-ის 22-ე მუხლით უკვე დაწყებული  წარმოება და ახლა უკვე სასამართლსგან 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით  მოითხოვოს „ადმინისტრაციული ორგანოს’’ მიერ ბათილად გამოცხადებული ინდაქტის  „ბათილად ცნობა’’[!]

ხ

1.3.“განვრცობითი’’აღიარებითი სარჩელის  დაკმაყოფილების- „შედეგი’’

 

·        დაიმახსოვრე:

 „სასამართლოს მიერ’’ ინდაქტის „ბათილად ცნობა’’  ნიშნავს ამ ინდაქტის  „უკანონოდ აღიარებას’’,რაც შეიძლება მომავალში საფუძვლად დაედოს მოსარჩელეს“შემდგომ მოთხოვნას’’ [ანუ ახალ სხვა სახის სარჩელს] ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ.

 

ხ

1.4“განვრცობითი’’ აღიარებითი სარჩელის „დასაშვებობის’’ პირობები

 

·         „განვრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’  აღიძვრება -  „დასრულებული’’ ინდაქტის  „უკანონოდ გამოცხადების“ მიზნით.

 

·        „დაიშვება’’ თუ არა“განვრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’[პსასკ-ის 32-ე მუხ. მე-3 ნაწილის სარჩელი] იმ ინდაქტის მიმართ,რომელიც ამ სარჩელის აღძვრამდე უკვე „დასრულებულია’’?

 

·        „ინდაქტის მოქმედება დასრულებულია’’ ნიშნავს,რომ „ის უკვე აღარ ექვემდებარება აღსრულებას’’ და მისი „გაუქმება’’ სასამართლო წესით  კი უკვე აზრს მოკლებუკლია

[მაგრამ  აზრს მოკლებული არაა „დასრულებული’’ ინდაქტის „უკანონოდ ‘’ გამოცხადება იხ. ზემოთ საკითხი 1.3]

 

 

ყურადღება:

 

ინდაქტის მოქმედება  „დასრულებულია ’’  როცა:

a.      ინდაქტი გაუქმდა  ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ

b.      ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოიცა ახალი ინდაქტი[ძველი კი ძალადაკარგულად გამოცხადდა]

c.      ძალაში შევიდა საკანონმდებლო ცვლილება,რომელმაც სადავო ინდაქტის მოქნედება შეწყვიტა

d.     გაუქმდა ის „ადმინისტრაციული ხელშეკრულება’’,რომლის საფუძველზეც სადავო ინდაქტი გამოიცა

e.      გატარდება სხვა ღონისძიებანი: მაგ. გაათავისუფლებენ  სადავო ინდაქტის საფუძველზე  დაკავებულ პირს

f.       სადავო ინდაქტის შინაარსით გათვალისწინებული ღონისძიება „ფაქტობრივად’’ დასრულებულია

g.      გავიდა სადავო ინდაქტის მოქმედების ვადა

h.     ამოიწურა[შესრულდა]  სადავო ინდაქტიტ გათვალისწინებული ვალდებულებები

 

 

       ხ

          ყურადღება:

·         „განვრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’ „დასაშვებია’’ ,როცა:

 

a.      სადავო ინდაქტის მოქმედება  უკვე „დასრულებულია“  „სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანის მომენტისთვის’’

ან

b.      როცა სადავო  ინდაქტის მოქმედება „დასრულებულია’’    მისი „გასაჩივრებისთვის დადგენილი ვადის გასვლამდე’’[იხ. ქვემოთ  „ხანდაზმულობის ვადა ‘’ -საკითხი 1.7]

 

[ამ სარჩელის  „დასაშვებობის’’ ეს პირობები დაიმახსოვრე]

 

 

 

 

 

1.5  “განვრცობითი’’აღიარებითი სარჩელის „დასაბუთებულობა’’

 

·        “გავრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’ მიმართულია იმ“ადმინისტრაციული ორგანოს’’ წინააღმდეგ ,რომელმაც  ჯერ „სადავო ინდაქტი გამოსცა’’[რონელიც გასაჩივრდა 22-ე მუხლით] და მერე „დაასრულა’’ იგი

·        “გავრცობითი აღიარებითი სარჩელი „დასაბუთებულია’’ ,თუ „სადავო ინდაქტი’’ რომელიც22-ე მუხლის სარჩელის აღძვრის შემდეგ ადმინისტრაციულმა ორგანომ „დაასრულა’’[ან თავისით „დასრულდა’’ მაგ. ვადის გასვლის გამო ] 

 

 ა) კანონსაწინააღმდეგოა 

 

და

ბ)მოსარჩელეს აქვს ამ ინდაქტის „უკანონოდ აღიარების’’   „კანონიერი ინტერესი’’

 

[ამ სარჩელის  „დასაბუთებულობის’’ ეს პირობები დაიმახსოვრე]

 

 

 

                     ხ

 

·        „დაიშვება’’ თუ არა“განვრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’[სასკ-ის 32-ე მუხ. მე-3 ნაწილის სარჩელი]“უკვე დასრულებული[აღსრულებული]’’ ან „თავიდან აცილებული’’ რეალაქტის „უკანონოდ ასაღიარებლად’’ ?

 

·        ყურადღება : 32-ე მუხ. მე-3 ნაწილის თანახმად: „განვრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’ დაიშვება მხოლოდ[!] უკვე „დასრულებული’’ინდაქტის მიმართ[!] [არა  „დასრულებული’’  ან „თავიდან აცილებული’’ „რეალაქტის’’ მიმართ’’][თუმცა ზოგიერთები თვლიან ,რომ უნდა „დაიშვებოდეს’’ამ შემთხვევებსიც ]

 

 

ხ

საკითხის  შეჯამება:

 

·        „განვცრობითი აღიარებითი სარჩელი’’ გამოიყენება მას შემდეგ,რაც სადავო ინდაქტის მოქმედების „დასრულებით’’ სამართლებრივი ინტერესი[აზრი] ეკარგება „ინდაქტის“ბათილად  ან ძალადაკარგულად  ცნობის სარჩელის’’[სასკ-ის 22-ე მუხლი]  ან  „მავალდებულებელი სარჩელების ’’ [სასკ-ის 23ე ან 24-ე მუხლები]  წარდგენას[!]

ხ

·        „მოსარჩელეს კანონიერი ინტერესის’’ არსებობისას „განვცრობითი აღიარებითი სარჩელით’’  სასამართლო დავა გრძელდება „სადავო ინდაქტის’’ სამართლოს მიერ   “უკანონოდ აღიარების’’ მოთხოვნით[!] ახლა უკვე 32-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე[და არა 22-ე მუხლის საფუზველზე]

 

  მუხლი 32. სასამართლო გადაწყვეტილება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე სარჩელთან დაკავშირებით

3. სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანამდე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადების შემთხვევაში[ანუ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ინდაქტის „დასრულების’’ შემტხვევაში] სასამართლო უფლებამოსილია, მხარის კანონიერი ინტერესის არსებობისას და მისი მოთხოვნით, ბათილად ცნოს ეს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

 

          1.5.1მოსარჩელეს „კანონიერი ინტერესი’’

 

·        ყურადღება: „განვრცობითი აღიარებითი სარჩელის’’ შემთხვევაში სასამართლო მხოლოდ მაშინ არის უფლებამოსილი „აღიაროს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უკვე ბათილდ  გამოცხადებული აქტი’’-ბათილად[ანუ უკანონოდ] ,როცა არსებობს მოსარჩელეს-“კანონიერი ინტერესი’’

 

·        მოსარჩელეს „კანონიერი ინტერესი’’ არსებობს  მაშინ ,როცა:

 

a.      არსებობს იგივე[ანუ ა)“კანონსაწინააღმდეგო’’ და ბ)მოსარჩელეს „კანონიერი უფლებების’’ შემზღუდველი.] „მმართველობითი ღონისძიების’’ განმეორების შესაძლებლობა  ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან .[მაგ. პირს არ მისცეს ნებართვა „თბილისობის ზეიმზე’’ გამოეტანა გასაყიდად თავისი პროდუქცია. სასამართლოში დავის განხილვამდე „თბილისობის ზეიმი’’ ჩატარდა.მაგრამ,არსებობს იმის ვარაუდის საფუძველი,რომ პირს მომავალ თბილისობაზეც იმავე საფუძვლით უარს ეტყვიან ღონისძიებასი მონაწილეობის მიღებაზე]

ხ

b.    როდესაც ეს გამართლებულია მოსარჩელეს „ჯანმრთელობის რეაბილიტაციის’’ ინტერესებიდან გამომდინარე,ეს ის შემთხვევაა როცა „ინდაქტის’’ „სედეგები’’ გრძელდება,ამ ინდაქტის  ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ „ბათილად ‘’ გამოცხადების სემდეგაც[მაგ.დემონსტრაციის დარბევის შედეგად,დაზარალებული პირი გადის აუცილებელი მკურნალობის კურსს საავადმყოფოში,ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ თავისი გადაწყვეტილები[დემონსტრაციის დარბევის  თაობაზე] ბათილად ცნობის მიუხედავად. ასეთ პირს აქვს „კანონიერი ინტერესი’’ სასამართლომ აღიაროს  ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება[დემონსტრაციის დარბევის თაობაზე]] უკანონოდ,რაც შენდეგ შეიძლება გახდეს მისი „ჯანმრთელობის’’ რეაბილიტაციის ხარჯების დაფარვის მოთხოვნის საფუძველი ]

c.    როდესაც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ბათილად გამოცხადებული აქტის სასამართლოს გადაწყვეტილებით უკანონოდ აღიარების მიზანია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ადმინისტრაციული ორგანოსგან

ხ

d.    როდესაც „დასრულებული’’ ინდაქტით  ადამიანის ძირითად უფლებებს მიადგა ზიანი

 

 

ხ

1.6„განვრცობითი აღიარებითი სარჩელის’’  შეტანაზე უფლებამოსილი პირი

 

·        როგორც უკვე ვთქვით, „განვრცობითი აღიარებითი სარჩელით’’ გრძელდება „თავდაპირველი სარჩელი’’,შესაბამისად,მათი „დასაშვებობა’’ დადგენილი წესით უნდა გაირკვეს.

·        ამდენად,“თავდაპირველ სარჩელზე’’ უფლებამოსილი პირი „განვრცობით აღიარებით სარჩელზეც“  უფლებამოსილია,მხოლოდ ამ „იგივე’’ მოსარჩელემ უნდა დაასაბუთოს,რომ „დასრულებული სადავო ინდაქტით’’[ან რეალაქტით] მის „კანონიერ ინტერესს’’  ზიანი მიადგა

 

ხ

1.7„განვრცობითი აღიარებითი სარჩელის’’  „ხანდაზმულობის ვადა’’

 

·        „ხანდაზმულობის ვადების’’ გარკვევისას ყურადღება უნდა მიექცეს, „სადავო ინდაქტის’’ მოქმედება „დასრულდა’’ მოსარჩელეს მიერ  ა) “გავრცობითი აღიარებითი  სარჩელის აღძვრამდე’’ თუ  ბ)„გავრცობითი აღიარებითი სარჩელის აღძვრის შემდეგ’’.

ხ

·        “გავრცობითი აღიარებითი სარჩელის აღძვრის შემდეგ’’  „ინდაქტის მოქმედების დასრულების’’  შემთხვევაში-–ამ სარჩელისთვის „ხანდაზმულობის ვადის’’ დაცვა  არ მოითხოვება[!]

ხ

·        “გავრცობითი აღიარებითი სარჩელის აღძვრამდე’’  „სადავო ინდაქტის მოქმედების დასრულების’’  შემთხვევაში’’-„წინასწარი გასაჩივრების ვადა’’ გაშვებული არ უნდა იყოს.

·        ამრიგად,თუ „სადავო ინდაქტი’’ , ა)“  კანონით  დადგენილ ვადაში გასაჩივრდა’’ [22-ე მუხლით] და ბ) შემდეგ სასამართლოში საქმის  „წარმოების დროს’’ „დასრულდა’’ ამ  სადავო „ინდაქტის’’ მოქმედება,მაშინ    „განვრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’[34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის სარჩელი]  –„დასაშვებია’’.

 

ხ

[ ყურადღება:   მიიჩნევენ,რომ „განვრცობითი აღიარებითი სარჩელი’’  “უფლების დაცვის „ეფექტური ’’ საშუალებაა  განსაკუთრებით ’’ „პოლიციურ და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა სამართალში’’,რადგან  „ამ სახის’’ „აქტები’’ ,როგორც წესი, „მოკლე დროში’’ აღსრულდება[„დასრულდება ‘’ ]ხოლმე და  „უფლების დაცვის’’  „სხვა ადმინისტრაციულ პროცესუალურისაშუალებები’’ ანუ სხვა სახის „ადმინისტრაციული  სარჩელები ‘’არაეფექტური ხდება ]